Akım Korumalı Priz Nedir? Çeşitleri ve Seçim Kriterleri
Akım korumalı priz, şebekedeki ani gerilim darbelerini sönümleyen ya da gerilim sınırların dışına çıkınca çıkışını kesen, elektronik cihazları koruyan tekli veya çoklu prizdir.
Akım korumalı priz, şebekeden gelen ani gerilim darbelerini (surge) sönümleyen ya da gerilim belirlenen sınırların dışına çıktığında çıkışını kesen tekli veya çoklu prizdir. Bilgisayar, televizyon, modem ve kombi gibi elektronik kartlı cihazları şebeke kaynaklı darbe ve dalgalanmalara karşı korumak için ev ve ofislerde kullanılır. Adı piyasadaki yaygın kullanımdan gelir; çoğu modelin asıl görevi gerilim kaynaklı arızalara karşı korumadır. Adında "Akım+Voltaj" geçen modellerde (ör. ACK AY27) aşırı akım koruması da bulunabilir; korumanın türünü ürün sayfasından kontrol edin. Ürün adlarındaki "şok koruması" da gerilim darbesine karşı korumadır, elektrik çarpmasına karşı koruma sağlamaz.
Çeşitleri
| Tür | Nasıl korur | Katalogdaki örnek |
|---|---|---|
| Şok (darbe) korumalı grup priz | Ani gerilim darbesinin enerjisini sönümler; koruma gücü joule (J) ile verilir | Viko dörtlü ve altılı, 350 J ve 1050 J |
| Fiş tipi koruyucu priz | Duvar prizine doğrudan takılır, ona bağlanan cihazı korur | Bylion CPP şok ve akım korumalı fiş priz, 16 A, IP20 |
| Akım ve voltaj korumalı priz | Gerilim belirlenen sınırların dışına çıkınca çıkışı keser | ACK AY27-00010, AY27-00020 |
Seçim kriterleri
- Koruma türü: Yıldırım ve anahtarlama kaynaklı ani darbelere karşı darbe korumalı model; gerilimin sık düştüğü ya da yükseldiği yerlerde voltaj korumalı model seçin.
- Darbe enerjisi (joule): Joule değeri prizin sönümleyebileceği darbe enerjisini gösterir; değer yükseldikçe koruma kapasitesi artar. Katalogdaki Viko grup prizlerde 350 J ve 1050 J seçenekleri vardır.
- Toplam yük: Bağlanacak cihazların toplam gücü prizin anma akımını aşmamalıdır. 230 V'ta 16 A yaklaşık 3.680 W'a karşılık gelir.
- Yuva sayısı ve kablo boyu: Cihaz sayısına bir yedek yuva ekleyin. Katalogdaki Viko grup prizler dört ve altı yuvalı, 1,5 m kablolu ve çocuk korumalıdır (Ç.K.).
- Topraklama: Darbe koruma devresi fazla enerjinin bir kısmını koruma iletkenine aktarır; prizi topraklı bir duvar prizine takın.
Sık yapılan hatalar
- Kaçak akım rölesi yerine kullanmak: Akım korumalı priz insanı elektrik çarpmasına karşı korumaz; bu görev tesisattaki kaçak akım rölesinindir.
- UPS ya da regülatör yerine kullanmak: Elektrik kesildiğinde enerji vermez, düşük gerilimi yükseltmez; voltaj korumalı model yalnız çıkışı keser.
- Binanın darbe korumasını yalnız prize bırakmak: Yıldırım kaynaklı büyük darbelere karşı ana panoda parafudr gerekir; priz, cihazın yanındaki son koruma kademesidir.
- Eskiyen prizi kullanmaya devam etmek: Darbe sönümleyen elemanlar her büyük darbede yıpranır. Büyük bir darbe yaşandıysa ya da modelde bulunan koruma göstergesi sönmüşse prizi değiştirin.
İlgili standart
- IEC 61643-11: Alçak gerilim şebekesine bağlanan darbe koruma cihazları (SPD). Cihazın yanında, prize takılarak kullanılan korumalar bu standartta Tip 3 (T3) sınıfındadır. Katalogdaki ürün adlarında bu standarda uygunluk beyanı yoktur; gerekiyorsa belgeyi üreticiden isteyin.
Katalogdaki markalar
Akım Korumalı Prizler kategorisinde 9 aktif ürün vardır:
| Marka | Modeller | Ürün |
|---|---|---|
| Viko | Dörtlü 1050 J, altılı 350 J ve altılı 1050 J şok korumalı topraklı grup priz; gri, 1,5 m kablolu, çocuk korumalı | 3 |
| Bylion | CPP şok ve akım korumalı fiş priz, 16 A, IP20; beyaz ve siyah | 2 |
| ACK | AY27-00010 ve AY27-00020 akım ve voltaj korumalı priz | 2 |
| Cata | CT-9186 ve dijital CT-9187 akım korumalı priz | 2 |
Viko modellerinde fiyat ve termin teklifle verilir; diğerleri doğrudan sipariş edilir. Cata modellerinin koruma türünü (darbe ya da voltaj koruması) ürün sayfasından kontrol edin. Darbe koruması gerekmeyen çoklu kullanım için Kablolu Grup Prizler, UPS hattını şebeke prizlerinden ayırmak için UPS Duvar Prizleri kategorisine bakın.
Sık sorulan sorular
Akım korumalı priz neye karşı korur?
Şebekeden gelen ani gerilim darbelerine ve modele göre gerilimin belirlenen sınırların dışına çıkmasına karşı korur. Darbe korumalı modeller darbeyi sönümler; voltaj korumalı modeller hatalı gerilimde çıkışı keser.
Joule değeri ne anlama gelir?
Prizin sönümleyebileceği darbe enerjisidir. 1050 J'lük bir priz, 350 J'lük bir prizden daha büyük darbe enerjisini karşılayabilir. Pahalı elektronik cihazlar için yüksek joule değerli modeli seçin.
Akım korumalı priz kaçak akım rölesinin yerini tutar mı?
Hayır. Kaçak akım rölesi toprağa kaçan akımı algılayıp insanı elektrik çarpmasına karşı korur. Akım korumalı priz cihazı gerilim ve modele göre aşırı akım kaynaklı arızalara karşı korur; insanı elektrik çarpmasına karşı korumaz.
Akım korumalı priz UPS yerine kullanılabilir mi?
Hayır. UPS elektrik kesildiğinde cihazı aküden beslemeye devam eder; akım korumalı priz kesintide enerji vermez. Kesintisiz çalışması gereken bilgisayar ve modem için UPS gerekir.