Ampermetreler Seçim Rehberi

Ampermetre, devreden geçen akımı amper cinsinden gösteren ölçü aletidir; pano tipi modeller, AC-DC ayrımı ve akım trafosu seçimi bu rehberde anlatılır.

Ampermetre nedir? Ampermetre, bir devreden geçen elektrik akımını amper cinsinden gösteren ölçü aletidir ve ölçüm yapılan devreye seri bağlanır. Pano tipi ampermetre bu göstergeyi pano kapağına sabitler; akım, kapı açılmadan sürekli izlenir. Büyük akımlarda cihaz akım trafosu üzerinden ölçer; AC ve DC için ayrı modeller vardır.

Bu rehber Ampermetreler kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.

Ampermetre çeşitleri

• Analog ampermetreler: Tense'nin ibreli, 90° skalalı modelleri hatta direkt bağlanır. 72 × 72 ve 96 × 96 mm gövdelerde 5 A, 30 A, 60 A ve 100 A gibi skala son değerleriyle listelenir.
• Dijital ampermetreler: Üç giriş tipinde sunulur. X/5 A girişli modeller hattaki akım trafosunun sekonderine bağlanır. Tense'nin DJ-A48D ve DJ-A72D gibi D ile biten modelleri ile DIN kutu DA modellerinde, ürün verisine göre akım trafosu kutu içeriğine dahildir. DC modeller akımı ölçü şöntü üzerinden okur.

Dijital modeller 36 × 72, 48 × 48, 72 × 72 ve 96 × 96 mm pano gövdeleriyle ya da DIN ray montajlı olarak bulunur. Tense DJ-A72S ve DJ-A96S modellerinin ürün verisinde yüksek-düşük akım koruma fonksiyonu, ayarlanabilir set değerleri, demeraj süresi ve kontak çıkışı yazar.

Ampermetre seçerken nelere bakılır

1. Akım türü. Akım trafosu alternatif akımla çalışır; doğru akım devresinde DC ampermetre ve şönt gerekir.
2. Giriş tipi. Direkt bağlantılı modelde hat akımının tamamı cihazdan geçer. Akım trafolu ölçümde iletken bir akım trafosu içinden geçirilir ve ampermetre trafonun sekonderine bağlanır. Akım trafolarında sekonder anma akımı 1 A ya da 5 A olarak standartlaşmıştır; bu kategorideki trafolu modeller ürün verisinde X/5 A girişli olarak yazar.
3. Trafo oranı ve skala. Primer değeri ya da analog skala son değeri, hattın en yüksek sürekli çalışma akımının üzerindeki yakın bir değer olarak seçilir. Gereğinden büyük seçilen değerde düşük yükler okunaklı biçimde ayırt edilemez. Hattın akımını bilmiyorsanız aktif güçten akım ve sigorta hesaplama aracıyla ön değer bulabilirsiniz.
4. Gövde ve montaj. 48 × 48, 72 × 72 ve 96 × 96 mm değerleri ön çerçeve ölçüsüdür; pano kapağına açılacak kesim bundan küçüktür ve ürün kılavuzundaki ölçüye göre açılır. DIN ray modelleri pano içine monte edilir.
5. Besleme. Dijital modellerin besleme gerilimi ürün adında 110/230 V AC ya da 24-250 V AC/DC gibi değerlerle yazar; panodaki kumanda gerilimiyle eşleştirin.
6. Faz sayısı. Üç fazı birlikte izlemek için ya her faza bir ampermetre takılır ya da üç faz ölçen model seçilir.

Akım trafosu ve şöntle bağlantı

Akım trafolu ölçümde ampermetre, trafonun sekonder devresini tamamlayan yüktür. Primerden akım geçerken sekonder devrenin açık kalması tehlikeli gerilim oluşturur; bu nedenle bağlantı ve söküm işleri üretici talimatına göre yapılır. Trafonun anma gücü (VA), ampermetre ile bağlantı iletkenlerinin toplam yükünü karşılamalıdır; uzun ve ince iletken bu yükü artırır.

DC ölçümde akım, hatta seri bağlanan ölçü şöntü üzerinden geçer; ampermetre şöntün uçlarındaki milivolt düzeyindeki gerilimi akım olarak gösterir. Bu kategorideki DC modellerin ürün verisinde şönt girişi 60 mV olarak yazar; şöntün milivolt değeri ve anma akımı ampermetredeki ayarla eşleşmelidir.

Ampermetre, multimetre ve analizör arasında seçim

• Akım ve gerilim tek cihazda görülecekse pano tipi multimetreler uygundur.
• Güç, enerji ve güç faktörü de izlenecekse şebeke analizörleri kategorisine bakın.
• Pano kapağında yalnızca 22 mm delik açılabiliyorsa ampermetre sinyal lambaları kullanılabilir.
• Arıza ararken devreyi açmadan yapılan geçici ölçümler için el tipi pensampermetreler ayrı kategoridedir.

Bu kategorideki markalar

• Tense: A72 ve A96 kodlu analog direkt ampermetreler; DJ-A kodlu dijital pano ampermetreleri, DC modeller ve DA kodlu DIN kutu modeller.
• Entes: EPM serisi dijital ampermetreler; 48 × 48, 72 × 72 ve 96 × 96 mm gibi gövdeler, 110/230 V AC ya da 24-250 V AC/DC besleme.
• Schneider Electric: tek faz ve üç faz ölçen LED ekranlı ampermetreler.

Sipariş notları

• Satış adet üzerindendir. Ürünlerin bir bölümü terminli listelenir; bu modellerde teslim süresi sipariş öncesinde teyit edilir.
• X/5 A girişli modellerde akım trafosu ayrıca sipariş edilir; trafonun kutu içeriğine dahil olduğu modeller ürün verisinde belirtilir.
• Ürün adlarındaki üretici kodu (örneğin DJ-A96, EPM-4D-72) aramada kullanılabilir.

Karşılaştırma ve seçim tablosu

Sık sorulan sorular

X/5 A ampermetre ne demektir?

X/5 A, ampermetrenin hat akımını doğrudan değil, akım trafosunun 5 A'lik sekonder akımı üzerinden ölçtüğünü gösterir. X, trafonun primer anma akımıdır: 200/5 A trafoda hattan 200 A geçerken ampermetre girişine 5 A gelir. Dijital modellerde trafo oranı cihaza girilir ve ekran gerçek hat akımını gösterir. Akım trafolarında sekonder anma akımı 1 A ya da 5 A olarak standartlaşmıştır.

Ampermetre için akım trafosu oranı nasıl seçilir?

Primer anma akımı, hattın en yüksek sürekli çalışma akımının üzerindeki yakın bir değer olarak seçilir. Çok büyük seçilen trafoda düşük yüklerde sekonder akım küçülür ve okuma kabalaşır; küçük seçilen trafo ise aşırı yüklenir. Sekonder değeri ampermetrenin girişiyle aynı olmalıdır; bu kategorideki trafolu modeller 5 A girişlidir. Bara ya da kablo ölçüsü de trafonun penceresine uymalıdır.

DC akım pano ampermetresiyle nasıl ölçülür?

Akım trafosu alternatif akımla çalıştığı için DC devrede kullanılmaz. DC akım, hatta seri bağlanan bir ölçü şöntüyle ölçülür: akım şönt üzerinden geçer, şöntün uçlarında akımla orantılı milivolt düzeyinde bir gerilim oluşur ve DC ampermetre bu gerilimi akım olarak gösterir. Bu kategorideki DC modellerin ürün verisinde 60 mV şönt yazar; şöntün anma akımı ampermetredeki ayarla eşleştirilir.

Analog ampermetre mi, dijital ampermetre mi tercih edilmeli?

İbreli analog ampermetre akımın yükselip düştüğünü ibre hareketiyle bir bakışta gösterir ve yardımcı besleme istemez. Dijital ampermetre değeri rakamla verir, akım trafosu oranı ayarlanabilir ve bazı modellerde yüksek-düşük akım koruma fonksiyonu bulunur; buna karşılık besleme gerilimi gerekir. Bu kategorideki analog modeller direkt bağlantılıdır, akım trafolu ölçüm için dijital modeller listelenir.

Pano tipi ampermetre ile pensampermetre arasındaki fark nedir?

Pano tipi ampermetre devreye sabit bağlanır ve akımı sürekli gösterir. Pensampermetre el tipi bir ölçü aletidir; çenesi iletkenin çevresine kapatılarak devre açılmadan anlık ölçüm yapılır, arıza arama ve devreye alma işlerinde kullanılır. Panoda sürekli izleme isteniyorsa pano tipi ampermetre, farklı noktalarda geçici ölçüm isteniyorsa pensampermetre uygundur.