Dimmerlar Seçim Rehberi
Dimmerde R omik, L endüktif, C kapasitif yük tipini gösterir; seçim lamba ya da trafo türüne ve lambanın dim edilebilir olmasına göre yapılır.
Bu rehber Dimmerlar kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.
Lamba tipine göre dimmer seçimi
Seçim lambadan başlar: dimmerin yük tipi harfleri (R omik, L endüktif, C kapasitif) lambanın ya da trafonun türüyle eşleşmelidir.
- 230 V akkor ve halojen lamba: omik yüktür; güç aralığı uyduğu sürece RL, RC ve üniversal dimmerlerin hepsiyle çalışır.
- Sargılı (demir çekirdekli) trafolu düşük gerilim halojen: endüktif yüktür; RL ya da üniversal dimmer gerekir.
- Elektronik trafolu düşük gerilim halojen: çoğunlukla kapasitif yüktür ve RC ya da üniversal dimmer ister; trafonun etiketindeki yük harfine bakılır.
- Dim edilebilir LED lamba ve LED sürücü: lambanın dim edilebilir olduğu ve hangi yöntemle kısıldığı lamba üreticisinin verisinde yazar. Bu kategoride LED için adlandırılmış RC tip, üniversal LED ve üniversal dimmerler bulunur; üniversal dimmer yükün karakteristiğini algılar ve uygun kesme yöntemini kendisi seçer.
- 1-10 V girişli sürücü ya da balast: 1-10 V dimmerle ayarlanır.
Dim edilebilir olarak işaretlenmemiş LED lamba ve sürücüler dimmerle kullanılmaz. Lamba tarafı için LED Ampuller, sürücü tarafı için LED Güç Kaynakları (Trafolar) kategorilerinde ürün verisindeki dim bilgisini kontrol edin.
Güç aralığı nasıl okunur
Dimmerin adındaki 20-500 W/VA gibi aralık, aynı dimmere bağlı bütün lambaların toplam gücü için verilir.
- Alt sınır: toplam yük bu değerin altında kalırsa lamba titreyebilir, tam sönmeyebilir ya da hiç yanmayabilir. Akkor lambadan LED'e geçilen devrelerde toplam güç düştüğü için bu sınır özellikle kontrol edilmelidir.
- Üst sınır: aşıldığında dimmer aşırı yüklenir. Bir dimmerin LED lambalar için izin verdiği güç, akkor lamba için verdiği değerden düşük olabilir; adındaki aralığın hangi lamba tipine ait olduğunu üretici verisinden doğrulayın.
- W/VA: VA değeri trafolu yükler içindir; bu yüklerde hesap lambaların watt değerine göre değil, trafonun etiketindeki güce göre yapılır.
Bu kategoride 3-150 W, 6-100 W ve 4-200 VA gibi alt sınırı düşük modeller de listelenir.
Vavien dimmer ve iki noktadan kumanda
Adında vavien geçen dimmerler, vavien devresinde anahtarlardan birinin yerine takılır. Işık düzeyi dimmerin bulunduğu noktadan ayarlanır; diğer noktadaki vavien lambayı son ayarlanan düzeyde açıp kapatır. Karşı uçtaki mekanizma Duvar Anahtarları kategorisinden aynı seriyle seçilir. Işığın iki noktadan da ayarlanması gerekiyorsa mekanizmanın bunu destekleyip desteklemediği üretici şemasından doğrulanmalıdır. Bu kategoride Viko Pro Dimmer RL ve RC modelleri ile Schneider Electric Asfora LED dimmer vavien olarak adlandırılmıştır.
1-10 V dimmer bağlantısı
1-10 V dimmerde ayar sinyali, şebeke iletkenlerinden ayrı iki damarlı bir kontrol hattıyla sürücünün 1-10 V giriş uçlarına taşınır; uçlar kutupludur (+ ve −). Armatürün açılıp kapatılması çoğu sürücüde şebeke tarafından yapılır; dimmerin bunun için anahtar kontağı içerip içermediğine ürün verisinden bakın. Bir dimmere bağlanabilecek sürücü sayısı dimmerin kontrol akımı sınırına bağlıdır.
Bu kategorideki markalar
- Viko: Karre, Meridian ve Karre 55 serilerinde Pro Dimmer RL (6-100 W ve 20-500 W/VA), Pro Dimmer RC (40-400 W/VA), Universal Dimmer (3-150 W) ve 1-10 V dimmer. Bu ürünlerde teslim kapsamı mekanizma ile düğme/kapak olarak belirtilir.
- Schneider Electric: Yeni Unica üniversal LED dimmer, Asfora Plus LED dimmer (RC tip, vavien), Merten üniversal dimmer mekanizması ve LED dimmer.
Çerçeveler seriye özeldir ve Anahtar ve Priz Çerçeveleri kategorisinde ayrı listelenir.
Sipariş notları
- Ürünler adetle satılır; aynı dimmerin her rengi ayrı stok kodudur.
- Bu kategorideki dimmerlerin çoğu terminlidir; teslim süresi sipariş öncesinde teyit edilir.
- Schneider Electric ürün adları üretici stok kodunu taşır (NU351430, EPH6800171, MTN5134-0000 gibi); aramada bu kodu kullanabilirsiniz.
Karşılaştırma ve seçim tablosu
| Seçim Kriteri | Leading-Edge (Triyak / RL) Dimmer | Trailing-Edge (RC / LED) Dimmer | 1–10 V / DALI / Pano Tipi Dimmer |
|---|---|---|---|
| Kısma Teknolojisi | Faz başı kesme (Leading edge) | Faz sonu kesme (Trailing edge — sessiz/titreşimsiz) | Kontrol sinyali veya DIN ray modüler kısıcı |
| Uygun Yük Tipi | Akkor, 230 V halojen, manyetik trafolu yükler | Dim edilebilir (Dimmable) LED ampul ve elektronik sürücü | 1–10 V / DALI sürücülü lineer ve panel armatürler |
| Güç Kapasitesi | 60 W – 600 W / 1000 W (sıva altı mekanizma) | 3 W – 250 W / 400 W LED yük kapasitesi | Sürücü/kanal sayısına göre yüksek güçlü gruplar |
| Seçim Kontrolü | Seri çerçeve uyumu ve minimum yük eşiği | Ampul üzerinde "Dimmable" ibaresi zorunludur | Sürücü kontrol protokolü ile birebir eşleşme |
Sık sorulan sorular
Her LED ampul dimmerle kısılabilir mi?
Hayır. Yalnızca üreticisinin dim edilebilir olarak işaretlediği LED ampul ve sürücüler kısılabilir; bu bilgi ambalajda ve ürün verisinde yer alır. Dim edilebilir bir lambada da sonuç dimmerin yöntemine ve yük aralığına bağlıdır. Lamba üreticisinin önerdiği dimmer tipini (faz başı kesme, faz sonu kesme ya da 1-10 V) ve dimmerin LED için verdiği güç aralığını birlikte kontrol edin.
Dimmerli devrede LED lamba neden titrer ya da tam sönmez?
Başlıca nedenler şunlardır: toplam LED gücü dimmerin en az yük değerinin altındadır, lamba dim edilebilir değildir ya da lambanın sürücüsü dimmerin kesme yöntemiyle uyumsuzdur. Önce bağlı lambaların toplam gücünü dimmerin adındaki aralıkla karşılaştırın, ardından lamba üreticisinin dimmer uyumluluk bilgisine bakın. Alt sınırı düşük LED ve üniversal dimmerler düşük güçlü LED yükleri için üretilir.
RL ve RC dimmer birbirinin yerine kullanılabilir mi?
Yalnızca omik yükte, yani 230 V akkor ve halojen lambada ikisi de çalışır. Sargılı trafolu yükler endüktiftir ve RL dimmer ister; elektronik trafolar çoğunlukla kapasitiftir ve RC dimmer ister. Yük tipi dimmerin ve trafonun etiketindeki R, L, C harflerinden okunur. Yük tipi belirsizse yükü algılayan üniversal dimmer seçilebilir; endüktif ve kapasitif yükler aynı dimmerde karıştırılmaz.
Dimmer prize bağlanır mı, kısmalı priz var mı?
Bu kategorideki ürünler anahtar kasasına monte edilen aydınlatma dimmerleridir; priz çıkışını kısan bir ürün yer almaz. Duvar dimmeri, üreticisinin belirttiği lamba yükleri için tasarlanır; prize ise türü önceden bilinmeyen cihazlar takılır, bu yüzden dimmer priz devresine uygun bir çözüm değildir. Fişli bir abajuru kısmak için lamba kablosuna takılan ara dimmerler ayrı bir ürün grubudur ve burada listelenmez.
1-10 V dimmer normal LED ampulü kısar mı?
Kısmaz. 1-10 V dimmer lambanın besleme gerilimine müdahale etmez; yalnızca 1-10 V kontrol girişi bulunan sürücü ya da balastlara ayar sinyali gönderir. Duya takılan LED ampullerde böyle bir giriş yoktur; bu lambalar için, dim edilebilir olmaları koşuluyla, faz kesmeli LED ya da üniversal dimmer seçilir. 1-10 V dimmer, sürücüsü bu girişe sahip armatürlerle kullanılır.