Duvar Prizleri Seçim Rehberi
Duvar prizleri topraklı, nemli yer, UPS, data, telefon, TV ve USB şarj gibi çeşitlerde bulunur; seçim kullanım amacına ve ortama göre yapılır.
Bu rehber Duvar Prizleri kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.
Duvar prizi çeşitleri
- Topraklı Duvar Prizleri: iki kutuplu ve topraklı (2P+E) şebeke prizleridir. Tekli, ikili ve üçlü; kapaklı, etiket alanlı ve çocuk korumalı modelleri vardır.
- Nemli Yer Prizleri: IP54 sıva üstü gövdeli tiplerdir; tek priz, ikili priz ve anahtar ile prizin aynı gövdede olduğu yatay ve dikey kombinasyonlar bulunur.
- UPS Duvar Prizleri: kesintisiz güç kaynağından beslenen hattı diğer prizlerden ayırt etmek için kullanılır.
- Data ve Telefon Prizleri: RJ45 data (CAT5E, CAT6) ve RJ11 telefon çıkışlı, tek ve çift portlu prizlerdir.
- TV ve Uydu Prizleri: sonlu, geçişli ve dirençsiz TV prizleri ile F konnektörlü uydu prizleridir.
- USB Şarj Prizleri: Viko Karre ve Meridian serisinin 5 V 2 A çıkışlı modelleridir; yalnız USB çıkışlı ve topraklı prizle birleşik tipleri vardır.
Schneider Electric Yeni Unica, Asfora ve Merten serilerinin USB şarj prizleri ile Yeni Unica ve Asfora TV ve uydu prizleri doğrudan bu kategoride listelenir; USB prizlerde port tipi (Type A, Type C) ile çıkış akımı ya da gücü ürün adında yazar.
Duvar prizi seçerken nelere bakılır
- Akım ve devre. Schuko tipi topraklı priz, 230 V devrelerde 16 A değerine kadar kullanılan bir sistemdir. Priz aşırı akıma karşı koruma sağlamaz; devrenin kablo kesiti, otomatik sigortası ve kaçak akım rölesi projede belirlenir.
- Ortam. IEC 60529'a göre IP20 gövdede suya karşı koruma yoktur. IP44, 1 mm'den büyük cisimlere ve her yönden sıçrayan suya; IP54, toza ve sıçrayan suya karşı korumayı belirtir. Kapaklı prizlerde değerin hangi koşulda (kapak kapalı, fiş takılı) geçerli olduğu üretici verisinde yazar.
- Seri uyumu. Priz mekanizması duvardaki çerçeve ve kasayla aynı seriden seçilir; çerçeveler Anahtar ve Priz Çerçeveleri kategorisinde ayrı listelenir.
- Çocuk koruması. Ürün adındaki Ç.K. kısaltması çocuk korumalı demektir; bu prizlerde kontak deliklerinin arkasında bir örtücü bulunur.
- Bağlantı klemensi. Vidalı ve hızlı bağlantılı (vidasız) modeller ayrı ürünlerdir.
- Fiş tipi ve yönü. İngiliz tipi prizler Schuko fişi kabul etmez. Yeni Unica serisindeki 45° açılı ikili ve üçlü prizlerde yuvalar çapraz yerleştirilmiştir.
TV, uydu ve data prizlerinde hat yapısı
TV prizinde tip, dağıtımın biçimine göre seçilir. Tek kablonun prizden prize dolaştığı seri hatta ara noktalara geçişli priz, hattın son noktasına sonlu priz takılır; son geçişli prizin devam çıkışı açık bırakılmaz. Geçişli priz sinyalin bir bölümünü kendi çıkışına ayırır; adındaki dB değeri (8-12 dB, 10 dB gibi) üreticinin bu çıkış için verdiği zayıflamadır. Her prize dağıtıcıdan ayrı kablo çekilen yıldız dağıtımda prizler birbirine bağlı değildir; bu kullanım için hangi tipin (Yeni Unica serisinde bağımsız, Viko serilerinde sonlu ya da dirençsiz olarak adlandırılan tipler) uygun olduğunu üretici verisinden doğrulayın. Kablo için Uydu-TV Yayın Kabloları kategorisine bakın.
Data prizinin kategorisi kabloyla eşleşmelidir; CAT6 hat için kablo tarafı CAT6 Kabloları kategorisindedir. RJ11 telefon prizleri CAT3 olarak listelenir.
UPS prizi ile topraklı priz arasındaki fark
UPS prizi elektriksel olarak topraklı bir prizdir; kendisi yedek enerji sağlamaz, yalnızca UPS çıkışına bağlı devreyi diğer prizlerden ayırır. Ayrım modele göre renkle, gövdedeki işaretle ya da yalnızca UPS fişini kabul eden kodlu yuva yapısıyla sağlanır. Bu kategoride kırmızı UPS prizlerinin yanında beyaz, krem, alüminyum ve antrasit renkli modeller de listelenir.
Bu kategorideki markalar
- Viko: Karre, Meridian ve Karre 55 serilerinde topraklı, UPS, data, telefon, TV ve uydu prizleri; Karre ve Meridian serisinde USB şarj prizleri; Palmiye serisinde IP54 sıva üstü nemli yer prizleri.
- Schneider Electric: Yeni Unica (çocuk korumalı, 45° açılı, hızlı bağlantılı, UPS, USB ve İngiliz tipi 15 A prizler), Asfora ve Asfora Plus ile Merten System-M ve System-D mekanizmaları.
- TP Elektrik: IP54 nemli yer prizleri, anahtar ile priz kombinasyonları, nemli yer data ve telefon prizleri.
Sipariş notları
- Ürünler adetle satılır; aynı prizin her rengi ayrı stok kodudur.
- Viko Karre, Meridian ve Karre 55 prizlerinde teslim kapsamı mekanizma ile düğme/kapak olarak belirtilir; iki USB'li topraklı priz komple olarak listelenir.
- Terminli listelenen ürünler bu kategorinin büyük bölümünü oluşturur; bu ürünlerde teslim süresi sipariş öncesinde teyit edilir.
- Stok kodu taşıyan ürün adlarında (MEG2302-0319, NU304518, 90555420 gibi) kodla arama doğrudan ürüne götürür.
Duvar Prizi Tipleri ve Teknik Karşılaştırma Tablosu
| Priz Tipi | Nominal Değer ve Bağlantı | Koruma ve Güvenlik Özelliği | Tipik Kullanım Alanı | Kategori Bağlantısı |
|---|---|---|---|---|
| Topraklı Duvar Prizi (Schuko) | 16 A · 250 V AC · Yan toprak kontaklı | Çocuk korumalı kepenk opsiyonu · IP20 | Konut, ofis ve genel iç mekan enerji besleme noktaları | Duvar Prizleri |
| Kapaklı / Nemli Yer Prizi | 16 A · 250 V AC · Yaylı kapaklı | IP44 – IP54 sıçrayan suya ve toza dayanım | Banyo, mutfak tezgahı, balkon, teras ve atölyeler | Duvar Prizleri |
| UPS / Kesintisiz Enerji Prizi | 16 A · 250 V AC · Kırmızı / özel kodlu | Şebeke prizlerinden ayrıştırılmış özel kontak/renk | Bilgi işlem odaları, kasa, medikal cihaz ve kritik iş istasyonları | Duvar Prizleri |
| Data (RJ45), TV ve USB'li Prizler | Cat6 RJ45 / F-Konnektör / 5V USB-A & C | Zayıf akım ekranlama ve entegre şarj modülü | Toplantı odaları, çalışma masaları ve otel odaları | Anahtar ve Prizler |
Sık sorulan sorular
Çocuk korumalı (Ç.K.) priz nasıl çalışır?
Kontak deliklerinin arkasında bir örtücü bulunur; fişin iki ucu birlikte bastırdığında açılır ve tek deliğe sokulan bir cisimle açılmayacak biçimde tasarlanmıştır. Ürün adlarında Ç.K. kısaltmasıyla, teknik özelliklerde çarpma karşıtı örtücü olarak geçer. Örtücü prizin IP sınıfını değiştirmez; su ve toz koruması için kapaklı ya da nemli yer tipi prizlere bakılır.
UPS prizine normal fiş takılır mı?
Modele göre değişir. UPS prizi elektriksel olarak topraklı bir prizdir; UPS hattını diğer prizlerden renkle, gövdedeki işaretle ya da yalnızca UPS fişini kabul eden kodlu yuva yapısıyla ayırır. Kodlu yuvalı modellere standart fiş girmez. Takılacak fişi ürün sayfasından ya da üretici kataloğundan doğrulayın; hatta bağlanan toplam yük UPS gücüne göre planlanır.
CAT6 data prizine CAT5E kablo bağlanır mı?
İkisi de RJ45 bağlantı kullandığı için fiziksel olarak bağlanır; ancak hattın performansını en düşük kategorili bileşen belirler, yani hat CAT5E olarak çalışır. CAT6 performansı için kablo, priz ve patch kablonun tamamı CAT6 olmalıdır. Bu kategoride CAT5E ve CAT6 data prizleri ile CAT3 telefon prizleri ayrı ürünler olarak listelenir.
Topraklı duvar prizi kaç amperdir?
Schuko tipi topraklı fiş ve priz sistemi 230 V devrelerde 16 A değerine kadar kullanılır. Prizin kendi anma değeri gövdesinde ve üretici verisinde yazar; devrenin sigortası ve kablo kesiti ise projede belirlenir. Bu kategoride ayrıca İngiliz tipi topraklı prizler bulunur; bunlar farklı bir fiş sistemine göredir ve anma akımları ürün adında yazar (Yeni Unica serisinde 15 A gibi).
Hızlı bağlantılı priz ile vidalı priz arasındaki fark nedir?
Fark, iletkenin klemense tutturulma biçimindedir. Vidalı prizde iletken vidayla sıkılır; hızlı bağlantılı (vidasız) prizde sıyrılmış iletken yaylı klemense itilerek takılır. Prizin kullanım tarafında bir fark yoktur. Hangi iletken tipinin ve kesitin kabul edildiği ile sıyırma boyu üretici verisinde yazar; montajda bu değerlere uyulmalıdır.