Elektrik ve Tesisat Seçim Rehberi

Elektrik tesisat malzemeleri enerjinin izlediği yola göre dağıtım ve muhafaza, kablo yolu, bağlantı ve sonlandırma ile kullanım noktası olarak gruplanır.

Bu rehber Elektrik ve Tesisat kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.

Elektrik tesisat malzemeleri hangi işe göre gruplanır

Alt kategoriler, enerjinin tesisatta izlediği yola göre dört grupta okunabilir.

• Dağıtım ve muhafaza: Panolar ve Ekipmanları altında panolar, buat kutuları, boş ve priz montajlı kombinasyon kutuları, baralar ve raylar; konut tipi dağıtım için Sigorta Kutuları.
• Kablo yolu: sac, plastik, yapışkanlı, pano içi ve zemin tipi Kablo Kanalları; rakor, spiral boru, makaron ve kablo bağı için Kablo Aksesuarları.
• Bağlantı ve sonlandırma: ray, yay bağlantılı, buat ve topraklama tipleriyle Klemensler; pabuç, yüksük, izoleli uç ve ek mufu için Kablo Uç, Pabuç ve Yüksükler.
• Kullanım noktası: bina içi sabit tesisat için Anahtar ve Prizler, sanayi ve şantiye beslemeleri için Endüstriyel Fiş ve Prizler, taşınabilir besleme için Kablo Makaraları.

Siparişten önce netleşmesi gereken ölçüler

Bu gruptaki parçaların çoğu bir kabloya ya da başka bir parçaya geçer; uyumu belirleyen ölçü parçaya göre değişir.

• Rakor: diş sistemi ve ölçüsü (metrik M16 ya da PG 11 gibi) gövdedeki deliğe, sıkma aralığı kablonun dış çapına uymalıdır.
• Kablo pabucu: iletken kesiti ile cıvata ölçüsü birlikte seçilir; Gwest ürün adlarındaki 185-12 gibi bir ifade 185 mm² kesiti ve M12 cıvata deliğini anlatır.
• Kablo yüksüğü: iletken kesitine göre seçilir; tek ve çift girişli tipleri ayrıdır.
• Klemens: iletken kesiti, bağlantı biçimi (vidalı ya da yaylı) ve takılacağı ray belirleyicidir.
• Kutu ve pano: içine girecek cihazların toplam modül sayısı ile kablo giriş yönü önceden çıkarılır.
• Anahtar ve priz: mekanizma, kapak ve çerçeve aynı seriden seçilir.

Devre akımı, kablo kesiti ve koruma cihazı bu malzemelerden önce, projede belirlenir. Kesit tarafı için Kablo seçimi nasıl yapılır? rehberine bakabilirsiniz.

IP kodu nasıl okunur

IP kodu IEC 60529 standardında tanımlıdır. İlk rakam katı cisimlere ve toza, ikinci rakam suya karşı korumayı gösterir.

• İlk rakam: 2, 12,5 mm'den büyük cisimlere (parmak); 4, 1 mm'den büyük cisimlere karşı korumadır. 5 toz korumalı, 6 toz geçirmez gövdeyi belirtir.
• İkinci rakam: 0 su korumasının olmadığını; 4 her yönden sıçrayan suya, 5 su jetine, 6 güçlü su jetine, 7 ise 1 m derinliğe kadar 30 dakikalık daldırmaya karşı korumayı belirtir. 8, üreticinin belirttiği koşullarda sürekli daldırma içindir.

Buna göre IP20 bir kablo makarasında suya karşı koruma yoktur; IP44 bir CEE fiş her yönden sıçrayan suya karşı korunmuştur. Daldırma dereceleri su jeti derecelerini kendiliğinden kapsamaz: IP67 bir priz su jetine karşı ayrıca denenmiş sayılmaz. İki deneyi de geçen ürünlerde iki değer eğik çizgiyle birlikte yazılır; ürün adlarındaki IP66/68 bu türden bir gösterimdir. Değer, ürün üreticinin tarif ettiği biçimde monte edildiğinde (kapak kapalı ya da fiş tam takılı, rakor sıkılı) geçerlidir.

Ev tipi priz ile endüstriyel fiş-priz arasındaki fark

Ev tipi topraklı priz (Schuko), 230 V devrelerde 16 A değerine kadar kullanılan iki kutuplu ve topraklı bir sistemdir; fiş iki yönde de takılabilir. CEE norm endüstriyel fiş ve prizler (IEC 60309) ise kutup sayısı (2P+E, 3P+E, 3P+N+E), anma akımı (yaygın değerler 16 A, 32 A ve 63 A) ve IP sınıfıyla tanımlanır. Gövde rengi gerilimi gösterir: mavi 200-250 V, kırmızı ise 400 V düzeyindeki üç fazlı devreler içindir. Toprak kontağının saat konumu (ürün adlarındaki 6h gibi) gerilim ve frekans birleşimini kodlar ve farklı gerilim için üretilmiş fiş ile prizin birbirine geçmesini engeller. Üç fazlı makine ve şantiye beslemeleri için CEE grubuna bakılır.

Bu kategorideki markalar

• Schneider Electric: Yeni Unica, Asfora ve Merten anahtar ve priz serileri (mekanizma, kapak, çerçeve), polyester pano ve endüstriyel kutular ile CEE fiş-prizler.
• Bemis: priz montajlı kombinasyon kutuları, CEE fiş ve prizler, buatlar ve kablo makaraları.
• TP Elektrik: CEE ve yüksek akım endüstriyel fiş-prizler, çok kontaklı konnektörler, buatlar ve kombinasyon kutuları.
• Bylion: Schuko, Fransız ve BS tipi prizli kablo makaraları ile endüstriyel uzatma kabloları.

Mete Enerji çok kontaklı konnektörler ve kombinasyon kutularıyla, Ortaç rakor ve spiral borularla, Gwest kablo pabuçları ve kablo bağlarıyla, UKS sac kablo kanalları ve kanal aksesuarlarıyla, Isıso ısıyla daralan makaron ve kablo yüksükleriyle, Viko ise nemli yer prizleri, grup prizler ve duvar anahtarlarıyla listelenir.

Sipariş notları

• Ürünlerin çoğu adetle satılır; makaron, spiral boru ve kablo kanalı gruplarında metreyle satılan ürünler vardır.
• Rakor, pabuç ve yüksük gibi küçük parçalarda kutu içi adet ürün adında ya da ürün sayfasında yazar (50 adet/kutu gibi).
• Terminli olarak listelenen ürünlerde teslim süresi sipariş öncesinde teyit edilir.
• Ürün adları üretici stok kodunu taşır (NU810318, BY2-1402-2031 gibi); aramaya stok kodunu yazarak ürüne doğrudan ulaşabilirsiniz.

Elektrik ve Tesisat Ürün Grupları Karşılaştırma Tablosu

Sık sorulan sorular

IP44 ile IP67 arasındaki fark nedir?

IP44, 1 mm'den büyük katı cisimlere ve her yönden sıçrayan suya karşı korumayı belirtir. IP67 gövde toz geçirmezdir ve 1 m derinliğe kadar 30 dakikalık daldırmaya karşı korunmuştur. IEC 60529'a göre daldırma derecesi su jeti derecelerini kendiliğinden kapsamaz; ikisi de gerekiyorsa üründe iki değer birlikte yazar. Hangi sınıfın gerektiği montaj yerine ve projeye göre belirlenir.

CEE fiş ve prizlerdeki 6h ne anlama gelir?

6h, toprak kontağının saat kadranına göre tarif edilen konumudur. IEC 60309 sisteminde bu konum gerilim ve frekansa göre değişir; böylece farklı gerilim için üretilmiş fiş ile priz birbirine geçmez. 6h konumu mavi 200-250 V 2P+E ile kırmızı 380-415 V 3P+E fiş ve prizlerde kullanılır. Fiş ile prizin kutup sayısı, anma akımı ve saat konumu aynı olmalıdır.

Kablo pabucu ile kablo yüksüğü arasındaki fark nedir?

Kablo pabucu, iletkenin ucuna presle sıkılan ve cıvatayla baraya ya da şalter terminaline bağlanan delikli uçtur; iletken kesiti ve cıvata ölçüsüyle seçilir. Kablo yüksüğü ise çok telli iletkenin tellerini toplayan ince boru uçtur ve iletken klemense ya da cihaz terminaline girmeden önce sıkılır. Pabuç cıvatalı bağlantı, yüksük klemens bağlantısı içindir.

Rakor ölçüsü neye göre seçilir?

İki ölçü birlikte tutmalıdır: rakorun dişi pano ya da kutudaki deliğe, sıkma aralığı ise kablonun dış çapına uymalıdır. Metrik (M16 gibi) ve PG (PG 11 gibi) iki ayrı diş sistemidir ve birbirinin yerine geçmez. Sıkma aralığı üretici tablosunda en küçük ve en büyük kablo çapı olarak verilir; kablo bu aralığın dışındaysa rakorun beyan edilen IP sınıfı sağlanmayabilir.