Sensör Nedir? Endüstriyel Sensör Çeşitleri ve Seçimi
Endüstriyel sensör, nesnenin varlığını veya konumunu algılayıp kontrol cihazına sinyal veren cihazdır; endüktif, kapasitif ve fotoelektrik tipleri vardır.
Endüstriyel sensör nedir, nerede kullanılır
Endüstriyel sensör, bir makine veya proses hattındaki nesnenin varlığını, konumunu ya da seviyesini algılayıp PLC, röle veya sayıcı gibi bir kontrol cihazının okuyabileceği elektriksel çıkış sinyaline çeviren cihazdır. Konveyörde ürün sayımı, pres veya silindir konumunun izlenmesi ve depoda dolum seviyesinin görülmesi tipik kullanım alanlarıdır.
Yakınlık sensörleri hedefe dokunmadan algılama yapar; buna karşılık her sensör türü yalnızca belirli hedef malzemeleri algılar. Doğru seçim bu yüzden önce algılanacak malzemeye bakılarak yapılır.
Endüstriyel sensör çeşitleri
| Sensör Ailesi | Algılanan Malzeme | Tipik Algılama Mesafesi | Katalog Bağlantısı |
|---|---|---|---|
| Endüktif Sensör | Yalnız metaller (çelik, paslanmaz çelik, alüminyum, pirinç, bakır) | 1 mm – 40 mm (gövde çapına ve kafa tipine göre) | Endüktif Sensörler |
| Kapasitif Sensör | Metal + metal olmayan katı/sıvı maddeler (plastik, cam, ahşap, tahıl, su, yağ) | 2 mm – 25 mm (dielektrik sabitine göre ayarlı) | Kapasitif Sensörler |
| Fotoelektrik Sensör (Fotosel) | Opak veya yarı saydam her türlü katı cisim (koli, şişe, etiket, palet) | 10 mm – 30 m+ (cisimden yansımalı, reflektörlü, karşılıklı) | Fotoelektrik Sensörler |
| Sıcaklık Probu (PT100 / Termokupl) | Ortam, sıvı, kalıp veya baca gazı sıcaklığı | -200 °C ile +1200 °C arası (sensör tipine göre) | Sıcaklık Probları · PT100 vs Termokupl Farkı |
Mağazadaki ana gruplar algılama prensibine göre ayrılır.
- Endüktif sensör: Yalnızca metal hedefleri algılar; alüminyum, bakır ve pirinç gibi demir dışı metallerde algılama mesafesi genellikle kısalır. Silindirik gövdeli (M8, M12, M18, M30), kare ve dikdörtgen gövdeli modeller ile AC 2 kablolu, DC 2 kablolu ve DC 3/4 kablolu çeşitler Endüktif Sensörler altında toplanır.
- Kapasitif sensör: Metal ve metal olmayan hedefleri; toz, granül, sıvı ve katı halde algılayabilir. Plastik hedeflerde ve granül ya da sıvı doluluk uygulamalarında düşünülür. Ürünler Kapasitif Sensörler kategorisindedir.
- Fotoelektrik sensör (fotosel): Işık ışınının kesilmesi veya hedeften yansımasıyla çalışır; metal dışındaki malzemeler de algılanabilir. Ürünler Fotoelektrik Sensörler (Fotoseller) altında silindirik ve prizmatik gövde gruplarına ayrılır.
Bunların yanında Fiber Optik Sensörler, Işık Bariyerleri, Manyetik ve Piston Sensörleri ve Özel Amaçlı Sensörler ayrı kategorilerde yer alır.
Fotoselde algılama yöntemleri
Fotoelektrik sensörlerde üç yöntem yaygındır ve her biri farklı yerleşim ister.
- Karşılıklı (through-beam): Verici ve alıcı ayrı gövdelerdedir ve karşı karşıya yerleştirilir; nesne ışını kestiğinde algılanır. Karşılıklı fotosel örnekleri kategoride bulunur.
- Reflektörlü (retro-reflective): Verici ve alıcı aynı gövdededir, karşı tarafa bir reflektör konur ve nesne bu ışık yolunu kestiğinde algılanır. Reflektörler Fotosel Reflektörleri kategorisinde ayrıca bulunur.
- Cisimden yansımalı (diffuse): Verici ve alıcı aynı gövdededir, reflektör yoktur; ışığı hedefin kendisi geri yansıtır. Bu nedenle algılama mesafesi hedefin yansıtıcılığından güçlü biçimde etkilenir.
Endüstriyel sensör seçerken nelere bakılır
- Hedef malzeme: Metal ise endüktif sensör, plastik gibi metal olmayan malzemeler için kapasitif ya da fotoelektrik sensör düşünülür; sıvı veya granül doluluk uygulamalarında kapasitif sensör ele alınır.
- Algılama mesafesi ve yöntem: Ürün adlarında mm veya cm olarak verilir; montaj yerindeki boşluk ve hedefin konumu mesafeyi belirler. Fotoselde hedefin yansıtıcılığı da hesaba katılır.
- Gövde ve montaj: M8, M12, M18 ve M30 gibi çap, kare gövde ya da plastik veya paslanmaz metal gövde makinedeki yere göre seçilir. Gömülü (flush) ve çıkık (non-flush) kafa tipleri vardır; çevredeki malzemeye yakın montaj sınırları üretici verisine göre belirlenir.
- Besleme ve kablo sayısı: AC 2 kablolu, DC 2 kablolu ve DC 3 veya 4 kablolu çeşitler vardır; bağlantı ve besleme proje ve üretici verisine göre yapılır.
- Çıkış türü: NPN veya PNP ile NO, NC ya da NO+NC çıkış, bağlanacak PLC giriş modülü veya rölenin beklediği yapıya uymalıdır.
- Bağlantı şekli: Kablolu çıkışa karşılık M12 gibi konnektörlü modellerde uygun fiş ve kablo gerekir; bunlar için Sensör Konnektörleri ve Kabloları kategorisine bakın.
Sensör çıkışını okuyacak giriş tarafı için PLC Giriş ve Çıkış Modülleri kategorisi de incelenebilir.
Bu kategorideki markalar
- Lanbao: Cisimden yansımalı ve karşılıklı fotoseller ile M8 gibi çaplarda DC 3 kablolu endüktif sensörler listelenir.
- Isıso: M8 ve M18 endüktif sensörler, cisimden yansımalı ve reflektörlü fotoseller, konnektörlü modeller bulunur.
- ABB: Adam, Eva ve M12-C61HE adlı temassız güvenlik sensörleri listelenir.
Sipariş notları
Ürünler adet olarak satılır. Bazı ürünler terminli olarak listelenir; bunlarda teslim süresi ayrıca doğrulanır. Tam model biliniyorsa stok kodu veya model koduyla arama yapılabilir.
Sık sorulan sorular
Kapasitif sensör nedir?
Kapasitif sensör, hedefin yaklaşmasıyla algılama yüzeyinin elektriksel kapasitesinde oluşan değişimi algılayan temassız sensördür. Metal ve metal olmayan hedefleri; toz, granül, sıvı ve katı halde algılayabildiği için plastik hedeflerde ve granül ya da sıvı seviyesi uygulamalarında düşünülür. Algılama mesafesi ve hassasiyet üretici verisine göre belirlenir.
Kapasitif sensör ile endüktif sensör arasındaki fark nedir?
Endüktif sensör yalnızca metal hedefleri algılar. Kapasitif sensör ise metal olmayan malzemeleri de, örneğin plastik, sıvı ve granülü algılayabilir. Bu nedenle hedef metalse endüktif, metal olmayan bir malzemeyse kapasitif sensör düşünülür; algılama mesafesi, montaj yeri ve hassasiyet ayarı üretici verisine göre belirlenir.
Plastik nesneyi hangi sensör algılar?
Endüktif sensör yalnızca metal hedefleri algılar, plastiği algılamaz. Plastik hedefler için kapasitif sensör ya da fotoelektrik sensör düşünülür. Fotoselde cisimden yansımalı yöntemin menzili hedefin yansıtıcılığından etkilendiği için yöntem ve hassasiyet seçimi üretici verisine ve uygulama koşullarına göre yapılmalıdır.
NPN ve PNP çıkış arasındaki fark nedir?
PNP (kaynak veren, sourcing) çıkışlı sensör nesneyi algıladığında çıkış hattına pozitif besleme gerilimini verir. NPN (çeken, sinking) çıkışlı sensörde ise algılamada çıkış hattı 0 V tarafına çekilir. Sensör çıkışının bağlanacağı PLC giriş modülüyle uyumu için ikisinin de üretici verisi karşılaştırılmalıdır.
Sensör çıkışında NO, NC ve NO+NC ne anlama gelir?
NO (normalde açık) çıkış, hedef algılanmadığında pasif kalır ve algılayınca aktif olur. NC (normalde kapalı) çıkış bunun tersidir. NO+NC modellerde her iki durumu veren çıkışlar birlikte bulunur. Hangisinin gerektiği, PLC programı ve kontrol mantığına göre proje verisinden belirlenir.