Fotosel Nedir? Fotoelektrik Sensör Seçim Rehberi

Fotosel, ışığın kesilmesini ya da cisimden dönmesini algılayıp temassız çıkış veren sensördür; çeşitlerini ve seçim ölçütlerini bu rehberde bulun.

Fotosel nedir, nerede kullanılır

Fotosel, ışık demetinin bir cisim tarafından kesilmesini ya da cisimden geri dönmesini algılayıp temassız bir çıkış sinyali üreten fotoelektrik sensördür. Üretici kataloglarında "fotoelektrik sensör" adıyla geçer; PLC girişine ya da bir kontrol devresine bağlanan, mekanik teması olmayan bir cisim algılama elemanıdır.

Taşıma hatlarında ürün sayımı ve palet ya da paket varlığı, paketleme makinelerinde ürün konumu, istasyonda parça olup olmadığının denetimi gibi yerlerde kullanılır. Endüktif sensörler metal hedefleri algılar; hedef plastik ya da karton gibi metal olmayan bir malzemeyse fotosel gündeme gelir.

Sokak ve bahçe aydınlatmasını gün ışığına göre açıp kapatan alacakaranlık anahtarları farklı bir ürün grubudur; onlar Fotosel Röleleri altında listelenir.

Fotosel çeşitleri

Algılama Yöntemi	Çalışma Prensibi	Tipik Menzil ve Avantajı	Dikkat Edilecek Sınır
Cisimden Yansımalı (Diffuse)	Verici ve alıcı tek gövdededir; ışığın cismin yüzeyinden yansımasını ölçer	Kısa–orta mesafe (10 cm – 2 m); karşıya parça takılmaz, montajı en kolay tiptir	Siyah/mat yüzeyler ve parlak arka plan algılama mesafesini etkiler
Reflektörlü (Retro-Reflective)	Gönderilen ışık karşıdaki prizmatik reflektörden dönüp alıcıya ulaşır; cisim ışığı kesince algılar	Orta mesafe (2 m – 8 m); tek tarafa kablo çekilir, cisim renginden az etkilenir	Parlak/ayna yüzeyli ambalajlarda polarize filtreli model seçilmelidir
Karşılıklı (Through-Beam)	Verici ve alıcı iki ayrı gövdedir; cisim aradaki ışık demetini doğrudan keser	Uzun mesafe (10 m – 30 m+); tozlu ortamda ve koyu/parlak cisimlerde en güvenilir yöntemdir	Karşılıklı iki noktaya montaj ve her iki üniteye enerji beslemesi gerekir

Fotoseller iki eksende ayrılır: algılama yöntemi ve gövde biçimi.

Algılama yöntemine göre

Karşılıklı (through-beam): verici ve alıcı ayrı gövdededir; cisim aradaki ışığı kestiğinde çıkış değişir. Bu sayfadaki ürün adlarında "Karşılıklı Fotosel" olarak geçer.
Reflektörlü (retro-reflective): verici ve alıcı aynı gövdededir, ışığı karşıdaki bir reflektör geri gönderir. Cisim, sensörle reflektör arasındaki ışık yolunu kesince algılanır. Reflektörler Fotosel Reflektörleri altındadır.
Cisimden yansımalı (diffuse): reflektör gerekmez; sensör, cismin kendisinden dönen ışığı algılar. Cismin rengi algılama mesafesini belirgin biçimde etkiler: koyu cisim ışığı soğurduğu için daha yakında algılanır.
Arka fon bastırmalı: cisimden yansımalı yapının, belirlenen mesafenin ötesindeki yüzeyleri yok sayan türüdür. Cismi, alıcıya dönen ışığın açısından yani mesafesinden ayırt eder; ışık miktarına bakmadığı için cisim rengine daha az duyarlıdır. Kategoride Arka Fon Bastırmalı Prizmatik Fotoseller ile yer alır.

Gövde biçimine göre

Silindirik fotoseller: M12 ve M18 gibi dişli gövdeli; plastik, metal, paslanmaz ve 90 derece (dirsekli) seçenekleri ile AC iki kablolu modeller vardır.
Prizmatik fotoseller: dikdörtgen gövdeli modellerdir; plastik gövdeli, karşılıklı, reflektörlü, cisimden yansımalı ve arka fon bastırmalı alt kategorileri vardır.

Fotosel seçerken nelere bakılır

Algılama yöntemi: Cisme iki taraftan erişilebiliyorsa karşılıklı, tek taraftan erişilebiliyorsa reflektörlü ya da cisimden yansımalı seçilir. Arkada başka yüzeyler varsa arka fon bastırmalı model uygun olabilir.
Algılama mesafesi: Ürün adındaki mesafe (örneğin 400 mm, 4000 mm ya da 2 m) katalog değeridir; cismin rengi, yüzeyi ve ortam bu mesafeyi değiştirebilir. Çalışma payını proje ve üretici verisine göre belirleyin.
Cismin yüzeyi: Parlak cisimler reflektörlü sensörde reflektör gibi davranıp yanlış sonuç verebilir; bu durumda polarizasyon filtreli model ve köşe prizma (üçlü ayna) tipi reflektör tercih edilir. Şeffaf cisimler için üreticinin şeffaf cisim algılama verisine bakılır.
Besleme ve çıkış: DC üç kablolu NPN ya da PNP, ya da AC iki kablolu model; çıkışın bağlanacağı giriş kartı ve yük ile uyumlu olmalıdır.
Çıkış işlevi: NO, NC ya da NO+NC. Bazı ürün adlarında bu bilgi doğrudan yazar.
Gövde, bağlantı ve ortam: M12 veya M18 diş, kablolu ya da M12 konnektörlü çıkış, plastik veya metal gövde. Konnektörlü modeller için sensör konnektörleri ve kabloları ayrıca seçilir.

Ürün adındaki kodlar nasıl okunur

Bu kategorideki ürün adları genellikle yöntemi, gövdeyi ve çıkışı birlikte verir. Örnek: "Cisimden Yansımalı Fotosel, M18, PNP NO, 400 mm, M12 konnektörlü" ifadesi cisimden yansımalı yöntemi, M18 gövdeyi, PNP çıkış tipini, NO çıkış işlevini, 400 mm katalog mesafesini ve M12 konnektörlü bağlantıyı belirtir. NO normalde açık, NC normalde kapalı çıkış demektir. Lanbao adlarında algılama mesafesi "40cm Algılama" gibi ayrı yazılır. Seri kodlarının ayrıntısı marka kataloğundadır.

Fotosel ile ışık bariyeri arasındaki fark

Fotosel tek bir ışın hattında cisim algılar. Işık bariyerleri (ışık perdeleri) ise verici ile alıcı arasında paralel çok sayıda ışından oluşan bir alan kurar ve bu alana giren cismi algılar. Güvenlik amaçlı kullanım, yani tehlikeli bölge koruması, proje ve üretici verisine göre ayrıca değerlendirilir.

Bu kategorideki markalar

Lanbao: kategorideki ürünlerin çoğu bu markadandır; silindirik ve prizmatik gövdede karşılıklı, reflektörlü ve cisimden yansımalı modeller.
Isıso: M12, M18 ve B50 gövdeli cisimden yansımalı ve reflektörlü modeller; NPN ve PNP çıkışlı ürünler, 90-250 V AC bilgisi taşıyan sürümler ve M12 konnektörlü seçenekler.

Sipariş notları

Fotoseller adet olarak satılır. Bazı ürünler "terminli" olarak listelenir; bunlar için teslim süresi ayrıca doğrulanır. Katalogdaki stok kodu veya seri koduyla arama yapabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Fotosel ile fotoelektrik sensör aynı şey midir?

Endüstride ikisi aynı ürünü anlatır: ışıkla cisim algılayan temassız sensör. Günlük dilde fotosel bazen sokak lambalarını gün ışığına göre açan alacakaranlık anahtarını da ifade eder. O ürünler fotosel rölesi olarak ayrı kategoride listelenir ve cisim algılama için kullanılmaz.

Karşılıklı, reflektörlü ve cisimden yansımalı fotosel arasındaki fark nedir?

Karşılıklı fotoselde verici ve alıcı ayrı gövdededir, cisim aradaki ışığı keser. Reflektörlüde ikisi aynı gövdededir ve ışığı karşıdaki reflektör geri gönderir. Cisimden yansımalıda reflektör yoktur, sensör cismin kendisinden dönen ışığı algılar; bu yüzden cismin rengi algılama mesafesini etkiler.

Parlak veya şeffaf cisimler için hangi fotosel seçilir?

Parlak cisim, reflektörlü sensörde ışık yolunu kesmek yerine ışığı geri yansıtabilir ve güvenilir algılanmayabilir. Çözüm olarak polarizasyon filtreli reflektörlü sensör ile köşe prizma tipi reflektör kullanılır. Şeffaf cisimlerde ışık miktarındaki küçük değişimi algılayabilen modeller gerekir; uygunluk üretici verisine göre doğrulanmalıdır.

Fotoselde NPN mi PNP mi seçilmeli?

Seçim sensörün kendisine göre değil, bağlanacağı PLC girişi veya kontrol devresine göre yapılır. Giriş kartı hangi çıkış tipini bekliyorsa sensörün çıkışı onunla uyumlu olmalıdır. Şüphede kartın ve sensörün katalog verisine bakın; bağlantı ayrıntıları proje ve üretici verisine göre uygulanır.

Fotosel ile endüktif sensör arasında nasıl seçim yapılır?

Endüktif sensör metal hedefleri algılar. Fotosel ise ışıkla çalıştığı için plastik ve karton gibi metal olmayan opak cisimleri de algılayabilir. Cisim metalse endüktif sensör de seçenektir; metal değilse endüktif sensör uygun değildir. Algılama mesafesi ve ortam koşulları için proje ve üretici verisine bakılmalıdır.