Faz Koruma Rölesi Nedir? Seçim Rehberi
Faz koruma rölesi, üç fazlı şebekede faz yokluğu, faz sırası ve gerilim dengesizliğini izleyen röledir; seçim ölçütleri burada.
Faz koruma rölesi nedir, nerede kullanılır
Faz koruma rölesi, üç fazlı bir şebekede faz yokluğu, faz sırası hatası ve gerilim dengesizliği (asimetri) gibi arızaları izleyen ve çıkış kontağıyla kumanda devresine bilgi veren elektronik röledir. Motor faz koruma rölesi, motor koruma rölesi veya faz kaçağı rölesi adlarıyla da aranır.
Pompa, kompresör, asansör, fan ve konveyör gibi üç fazlı motorlu yüklerde ve şebeke girişlerinde kullanılır. Faz hatası motora zarar verebilir; ters faz sırası ise pompa veya kompresör gibi yüklerin ters yönde dönmesine yol açabilir. Üretici kataloglarına göre bu röleler, motorların faz hatası veya gerilim dengesizliği nedeniyle zarar görmesini önlemek için kullanılır.
Koruma rölesi çeşitleri
Kategori, korunan büyüklüğe göre alt gruplara ayrılır:
- Faz ve Motor Koruma Röleleri: faz kaybı, faz sırası ve asimetriyi izleyen motor faz koruma röleleri.
- Gerilim Koruma Röleleri: tek fazlı, iki fazlı ve aşırı veya düşük gerilim izleyen röleler.
- Faz Sırası Koruma Röleleri: yalnızca faz sırasını denetleyen cihazlar.
- Akım Koruma Röleleri: düşük akım kontrol röleleri gibi akım izleyen ürünler.
- Termistör röleleri: termistör (PTC) sensör girişiyle sıcaklık izleyen röleler.
- Aşırı akım sekonder koruma röleleri: bu grupta tek ürün listelenir, ayrı bir alt kategoridir.
Faz koruma rölesi seçerken nelere bakılır
- Nötr bağlantısı: Bazı modeller nötr kopmasını da algılar ve nötr bağlantısı ister, bazıları nötrsüz çalışır. Panoda nötr iletkeni yoksa nötrsüz çalışan tip aranır.
- Korunan arıza türleri: Yalnız faz yokluğu mu, faz sırası ve asimetri de mi gerekiyor? Ters dönüşün zarar verdiği pompa ve kompresörde faz sırası denetimi aranır.
- Asimetri eşiği: Bazı rölelerde eşik sabit, bazılarında ayarlanabilir. Dengesiz şebekede yanlış açma istemiyorsanız ayarlanabilir tip düşünün.
- Gecikme: Çekme ve açma gecikmesi sabit veya ayarlanabilir olabilir; kısa gerilim dalgalanmalarında gereksiz açmayı gecikme önler.
- Besleme gerilimi: Röle 230 V, 400 V veya geniş aralıklı olabilir. Şebeke geriliminize uygun modeli üretici verisinden doğrulayın.
- Çıkış kontağı: Kumanda devresinde kullanılacak kontağın akım kapasitesini ve değiştirici (CO) veya açık (NO) yapısını katalogdan kontrol edin; bağlantı şeması üretici verisine göredir.
- Termistör girişi: Motorda PTC sensör varsa sıcaklığı da izleyen model gerekir.
Faz koruma rölesi ile termik röle arasındaki fark
Termik röle motor akımının aşırı yüklenmesini izler. Faz koruma rölesi ise gerilim tarafında faz yokluğu, sıra ve dengesizliği denetler. Termik röle her faz koruma işlevini tek başına karşılamaz; iki cihazın birlikte gerekip gerekmediği proje ve üretici verisine göre belirlenir. Aşırı yük tarafı için termik röleler ve motor koruma şalterleri sayfalarına bakın.
Bu kategorideki markalar
Kategoride ABB dijital koruma üniteleri, dağıtım otomasyonu röleleri ve ark koruma ekipmanları; Tense düşük akım kontrol, dijital termik ve motor faz koruma röleleri; Siemens arıza ve ark koruma cihazlarıyla yardımcı cihazlar; Entes motor faz ve gerilim koruma röleleri; Schneider Electric faz kaybı, faz sırası ve gerilim izleme röleleri ile listelenir.
Sipariş notları
Ürünler adet olarak satılır. Bazı ürünler "terminli" listelenir; bunlarda temin süresi ayrıca teyit edilir. Üretici model kodunu biliyorsanız stok kodu veya model koduyla arama yapabilirsiniz. Röle akımı kablo ve sigorta hesabıyla birlikte düşünülüyorsa aktif güçten akım ve sigorta hesaplama aracı yardımcı olur.
Karşılaştırma ve seçim tablosu
| Seçim Kriteri | Faz Sırası ve Faz Yokluğu Rölesi | Düşük / Yüksek Gerilim ve Asimetri Rölesi | PTC Termistörlü Motor / Sıvı Seviye Rölesi |
|---|---|---|---|
| İzlenen Parametre | L1-L2-L3 faz varlığı ve doğru faz dönüş yönü | Faz-faz / faz-nötr alt-üst gerilim sınırları ve dengesizlik | Motor sargı sıcaklığı (PTC) veya kuyu/depo su seviyesi |
| Ayar İmkanı | Sabit eşikli, tak-çalıştır hızlı koruma | Ayarlı alt/üst voltaj (%Un) ve açma/reset gecikme süresi (s) | PTC kısa devre/kopma algılama veya elektrot hassasiyeti (kΩ) |
| Nötr Bağlantısı | 3 Telli (nötrsüz, 3×400 V) veya 4 Telli (3P+N) | Nötrlü (faz-nötr koruma) veya nötrsüz (faz-faz koruma) | Kumanda beslemeli (24 V AC/DC veya 230 V AC) + sensör ucu |
| Tipik Uygulama | Kompresör, pompa, asansör ve ters dönmemesi gereken motorlar | Ana giriş, jeneratör, kompanzasyon ve hassas makineler | Fan/pompa motor sargı koruması ve dalgıç pompa kuyuları |
Sık sorulan sorular
Faz koruma rölesi hangi arızalara karşı korur?
Üreticilerin katalogları faz koruma rölesinin faz yokluğu, faz sırası hatası ve gerilim dengesizliğine karşı koruma sağladığını belirtir. Bazı modeller ayrıca nötr kopmasını veya motor PTC sensörünü izler. Hangi arızanın kapsandığı modele göre değiştiği için ürünün seçim tablosuna bakmak gerekir.
Faz koruma rölesi nötrsüz panolarda kullanılabilir mi?
Evet, nötrsüz çalışan modeller vardır. Entes seçim tablosunda bazı modeller nötr kopmasını algılar, bazıları nötrsüz olarak listelenir. Panoda nötr iletkeni yoksa seçim tablosunda nötrsüz çalışma belirtilen bir röle aranmalıdır; uygunluk ürünün üretici verisinden doğrulanır. Bu ayrım seçimde belirleyicidir.
Faz koruma rölesi motoru nasıl devreden çıkarır?
Röle arıza algıladığında çıkış kontağı konum değiştirir ve bu kontak kumanda devresine bilgi verir; örneğin Entes modellerinde çıkış 1 CO veya 1 NO kontaktır. Kontağın kontaktör kumandasına nasıl bağlanacağı modele göre değişir. Bağlantı şemasını mutlaka ürünün üretici verisine göre uygulayın.
Faz koruma rölesi ile gerilim koruma rölesi aynı şey midir?
Hayır. Faz koruma rölesi üç faz arasındaki eksiklik, sıra ve dengesizliği izler. Gerilim koruma rölesi ise aşırı ve düşük gerilim gibi gerilim seviyesini denetler; tek fazlı veya iki fazlı tipleri vardır. Bazı uygulamalarda iki işlev birlikte istenir ve uygun modeller ayrı alt gruplarda listelenir.
Termik röle varken faz koruma rölesi gerekir mi?
Termik röle motor akımının aşırı yüklenmesini izler; faz koruma rölesi ise gerilim tarafında faz yokluğunu, sırayı ve dengesizliği denetler. Termik röle her faz koruma işlevini tek başına karşılamaz. İkisinin birlikte gerekip gerekmediği uygulamaya bağlıdır; karar proje ve üretici verisine göre verilir.