Mengene ve İşkence Nedir? Çeşitleri ve Seçim Kriterleri

İşkence, parçaları sabit ve hareketli çene arasında geçici olarak sıkıştıran taşınabilir sıkma aletidir; mengene ise tezgaha bağlanan sabit sıkma düzeneğidir.

İşkence, parçaları bir sabit ve bir hareketli çene arasında geçici olarak sıkıştıran taşınabilir sıkma aletidir; marangoz mengenesi adıyla da bilinir. Ahşap parçaları tutkal kuruyana kadar bir arada tutmak, delme, kesme ya da montaj sırasında iş parçasını tezgaha veya başka bir parçaya sabitlemek için kullanılır. Mengene ise tezgaha bağlanan ve parçayı eğeleme, kesme ya da bükme sırasında yerinde tutan sabit sıkma düzeneğidir; işkence onun yerini tutmaz.

Mengene ve işkence çeşitleri

Seçim kriterleri

1. Sıkma açıklığı: Çeneler arasındaki en büyük mesafe, sıkıştırılacak parçaların ve varsa koruma takozlarının toplam kalınlığından büyük olmalıdır. İzeltaş işkencelerin ölçüsündeki ilk sayı açıklığı santimetre olarak verir: 40x12 işkencede açıklık 400 mm'dir.
2. Boğaz (ağız) derinliği: Çenenin çubuktan içeriye uzandığı mesafedir. Baskıyı kenardan içeride bir noktaya uygulayacaksanız boğaz o mesafeye yetmelidir. Ölçüdeki ikinci sayı boğaz derinliğidir: 12 cm ya da 5 cm.
3. Çene yüzeyi: Plastik ağız pabuçları ahşap, boyalı ve kaplamalı yüzeylerde iz ve ezik kalmasını azaltır. Pabuçsuz çenede parçayla çene arasına takoz koyun.
4. Adet ve dizilim: Uzun bir tutkal hattı tek işkenceyle eşit sıkılmaz; işkenceleri hat boyunca aralıklı dizin.

Sık yapılan hatalar

• Fazla sıkmak: Tutkal birleşimden dışarı atılır, ahşap ezilir. Birleşim kapanınca sıkmayı bırakın.
• Hareketli çeneyi parçaya sürmeden vidayla kapatmaya çalışmak: Vida boyu yetmez. Çeneyi önce parçaya dayayın, sonra vidayla sıkın.
• Yalnız açıklığa bakıp boğazı unutmak: Baskı kenarda kalır, ortadaki birleşim açık kalır.
• İşkenceyi tezgah mengenesi gibi kullanmak: Eğeleme ve çekiç darbeleri işkenceyi gevşetir, parça kayar.

Katalogdaki işkenceler

Mengeneler ve İşkenceler kategorisinde 5 aktif ürün var; tamamı İzeltaş sürgülü işkencesidir ve adetle satılır. Tezgah mengenesi şu an katalogda yoktur.

Sık sorulan sorular

İşkence ile mengene arasındaki fark nedir?

İşkence taşınabilirdir; parçayı başka bir parçaya ya da tezgaha sıkıştırır ve tutkallama ile montajda kullanılır. Mengene tezgaha bağlanır ve parçayı eğeleme, kesme ya da bükme sırasında sabit tutar.

40x12 işkence ne demek?

İlk sayı sıkma açıklığını, ikinci sayı boğaz derinliğini santimetre olarak gösterir: 40x12 işkence en çok 400 mm kalınlığı sıkar ve baskıyı kenardan 120 mm içeriye kadar uygular.

Plastik ağızlı işkence ne işe yarar?

Çenelerdeki plastik pabuçlar baskıyı daha geniş bir yüzeye yayar ve ahşap ya da boyalı yüzeyde iz bırakma riskini azaltır.

Mini işkence ne zaman yeterlidir?

Parçaların toplam kalınlığı 200 ya da 300 mm'yi, baskı noktasının kenara uzaklığı 50 mm'yi geçmiyorsa. Daha kalın ya da geniş parçalar için 12 cm boğazlı işkence seçin.