Otomasyon ve Kontrol Seçim Rehberi

Otomasyon ürünleri bir panodaki algılama, karar, tahrik ve operatör arayüzü katmanlarına göre gruplanır; seçim ihtiyaç duyulan işleve göre yapılır.

Bu rehber Otomasyon ve Kontrol kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.

Bir otomasyon panosunun katmanları

Alt kategoriler, bir makine ya da proses panosundaki işlev katmanlarına karşılık gelir.

• Algılama ve ölçme: Endüstriyel Sensörler (endüktif, kapasitif, fotoelektrik), Ölçü ve Kontrol Cihazları altındaki sıcaklık probları, sıcaklık kontrol cihazları ve pano tipi ölçü aletleri.
• Karar: PLC Sistemleri ile PLC Giriş ve Çıkış Modülleri; tek işlevli görevler için zaman, sıvı seviye ve fotosel röleleri gibi kontrol röleleri; çok eksenli makineler için hareket kontrolörleri.
• Tahrik: Hız Kontrol (Frekans İnvertör) Cihazları, yumuşak yol vericiler, Servo Sistemleri ve step motor sistemleri.
• Operatör arayüzü: Kumanda Butonları, Anahtarlar ve Pedallar, sinyal lambaları ve ışıklı kolonlar, HMI ve operatör panelleri, panel bilgisayarlar.
• Altyapı: kumanda gerilimini sağlayan güç kaynakları, sinyal ile yükü birbirinden ayıran otomasyon röleleri ve solid state röleler, cihazları ağa bağlayan haberleşme donanımları, SCADA ve otomasyon yazılımları.

Kontrolör seçimi: kontrol rölesi, akıllı röle veya PLC

• Tek ve sabit bir işlev (gecikme, seviye, alacakaranlık) için bağımsız bir kontrol rölesi yeterlidir; programlama gerektirmez.
• Birkaç giriş ve çıkışla basit mantık kuran küçük makinelerde ray tipi akıllı röleler ve ekranlı mini PLC'ler kullanılır; bu grupta örneğin 12 sayısal giriş ve 8 röle çıkışlı modeller vardır.
• Analog ölçüm, haberleşme, çok sayıda giriş-çıkış ya da eksen kontrolü gerekiyorsa modüler PLC seçilir; CPU'ya dijital, analog, sıcaklık, loadcell ve haberleşme modülleri eklenir.

Giriş ve çıkış sayısını ileride eklenecek sinyaller için pay bırakarak belirleyin. Çıkış tipine yüke göre karar verin: röle çıkış AC ve DC yükleri anahtarlar ama anahtarlama hızı ve mekanik ömrü sınırlıdır; transistör çıkış yalnızca DC yük sürer, hızlı darbe üretir ve step ya da servo sürücüye darbe sinyali vermek için gereklidir.

Sinyal uyumu

Sensör çıkışı ile PLC girişinin bağlantı biçimi birbirini tamamlamalıdır. NPN çıkışlı sensör girişi eksiye çeker; bunun için giriş grubunun ortak ucu artıya bağlı olmalıdır. PNP çıkışlı sensör girişe artı verir; ortak uç eksiye bağlanır. Üreticiler bu iki bağlantıyı sink ve source diye adlandırır, ancak adları aynı yönde kullanmaz: bir üreticinin kılavuzunda NPN sensörle eşleşen modüle sourcing giriş denirken, Delta DVP-SA kılavuzunda akımın S/S ortak ucuna girdiği aynı bağlantı sink adını taşır. Bu yüzden ada değil, modül şemasındaki ortak ucun kutbuna bakın.

Analog sinyallerde modülün kabul ettiği sinyal tipini (gerilim ya da akım) ve aralığını, sıcaklık ölçümünde prob tipini (örneğin NiCr-Ni (K) termokupl ya da PT100) modülün ya da kontrol cihazının giriş tipiyle eşleştirin. Butonlarda ve sınır anahtarlarında kontak düzeni 1NO, 1NC ya da 1NO+1NC biçiminde ürün adında yazar.

Motor kontrolünde yumuşak yol verici, frekans invertörü veya servo

• Yumuşak yol verici yalnızca kalkışı ve duruşu yumuşatır; motor yol aldıktan sonra şebeke frekansında, sabit hızda çalışır.
• Frekans invertörü (hız kontrol cihazı) motor hızını çalışma boyunca ayarlar; pompa, fan ve konveyör gibi hızı süreçle değişen yüklerde kullanılır. Aynı grupta fren dirençleri, solar pompa sürücüleri ve sürücü aksesuarları da bulunur.
• Servo sistem enkoder geri beslemesiyle konum, hız ve moment kontrolü yapar; motor ve sürücü aynı seriden eşleştirilir.
• Step motor çoğunlukla geri beslemesiz (açık çevrim) konumlama yapılan hafif yüklü eksenlerde kullanılır.

Sürücü ve yol verici, motor etiketindeki anma akımına ve yük tipine göre üreticinin seçim tablosundan belirlenir; yalnızca kW değerine bakmak yanıltabilir.

Bu kategorideki markalar

• Schneider Electric: buton ve sinyal lambaları, Altivar sürücüler, Altistart yumuşak yol vericiler, PLC ve giriş-çıkış modülleri, HMI panelleri ve SCADA yazılım lisansları.
• Isıso: termokupl ve sıcaklık probları, güç kaynakları, solid state röleler ve sensörler.
• ABB: motor sürücüleri ve aksesuarları, PLC işlemci ve modülleri, zaman ve kontrol röleleri.
• EMAS: butonlar, sınır şalterleri ve sinyal lambaları.
• Siemens: 3SU1 kodlu buton ve sinyal lambaları, zaman röleleri, haberleşme donanımları.
• Lanbao: endüktif ve fotoelektrik sensörler.
• Delta Electronics: servo motor ve sürücüler, DVP serisi PLC ve modülleri, operatör panelleri, panel bilgisayarlar ve hareket kontrolörleri.

Sipariş notları

Bu bölümdeki ürünler adet olarak satılır. Yumuşak yol vericiler, servo sistemleri, sürücüler ve yazılım lisansları başta olmak üzere bir bölüm ürün terminli listelenir; teslim süresi bu ürünlerde sipariş öncesinde teyit edilir. Parça numarası belli olan işlerde ATV930U75N4 ya da 3SU1150-0AB10-1CA0 gibi üretici kodunu site aramasına yazmak, kategori ağacında gezinmekten hızlıdır.

Otomasyon ve Kontrol Ekipmanları Karşılaştırma Tablosu

Sık sorulan sorular

PLC ile akıllı röle arasındaki fark nedir?

Akıllı röle, sınırlı sayıda girişi ve röle çıkışını tek gövdede toplayan, çoğunlukla üzerindeki ekrandan ya da basit bir yazılımla programlanan küçük bir kontrolördür; pompa sıralama, aydınlatma ve basit makine kumandası için yeterlidir. Modüler PLC'de işlemci ayrı bir CPU'dur ve dijital, analog, sıcaklık, haberleşme gibi modüllerle genişler. Analog kontrol, ağ haberleşmesi, çok sayıda giriş-çıkış veya eksen kontrolü gerekiyorsa PLC seçilir.

NPN çıkışlı sensör her PLC girişine bağlanabilir mi?

Hayır, girişin bağlantı biçimi belirleyicidir. NPN sensör iletime geçtiğinde çıkışını eksiye çeker; bunun için giriş grubunun ortak ucu artıya bağlı olmalıdır. PNP sensör çıkışına artı verir ve ortak ucu eksiye bağlı girişle çalışır. Ortak ucu kullanıcıya bırakılmış giriş gruplarında iki tip de kullanılabilir, ancak aynı gruptaki sensörlerin hepsi aynı tipte olmalıdır. Sensör siparişinden önce PLC ya da modül verisindeki giriş şemasına bakın.

Yumuşak yol verici ile frekans invertörü arasındaki fark nedir?

Yumuşak yol verici motor gerilimini kalkışta kademesiz yükselterek kalkış akımını ve mekanik darbeyi azaltır; motor yol aldıktan sonra şebeke frekansında sabit hızda döner. Frekans invertörü ise çıkış frekansını değiştirerek hızı çalışma boyunca ayarlar ve kalkışı da kontrollü yapar. Hız ayarı gerekmiyorsa ve amaç yalnızca yumuşak kalkış ve duruşsa yol verici, debi ya da hat hızı ayarlanacaksa invertör seçilir.

Servo motor ile step motor arasında nasıl seçim yapılır?

Step motor, sürücüden gelen her darbede belirli bir açı döner ve çoğunlukla geri besleme olmadan konumlanır; düşük hızlı, hafif yüklü ve basit eksenlerde kullanılır. Servo sistemde motor üzerindeki enkoder konumu sürücüye bildirir, sürücü hatayı sürekli düzeltir. Yük değişkense, hız yüksekse ya da konum kaybı kabul edilemiyorsa servo seçilir; basit indeksleme işlerinde step sistem yeterli olabilir.

PLC genişleme modülü farklı marka ya da seri bir CPU ile çalışır mı?

Genel olarak çalışmaz. Genişleme modülleri CPU'ya üreticinin kendi veri yolu ve konnektörüyle bağlanır; aynı markanın farklı serileri arasında bile uyum olmayabilir. Farklı marka cihazları birleştirmek için Modbus, CANopen ya da EtherCAT gibi açık haberleşme protokolleri üzerinden uzak giriş-çıkış modülleri veya ağ geçitleri kullanılır. Modül siparişinden önce ürün sayfasındaki uyumlu CPU ve seri bilgisini doğrulayın.