Motor Koruma Şalterleri Seçim Rehberi
Motor koruma şalteri bimetalle aşırı yükte kutupları birlikte açar, manyetik açmayla kısa devreyi keser; seçimde ayar aralığı, Ii, Icu ve Ics bakılır.
Bu rehber Motor Koruma Şalterleri kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.
Motor koruma şalteri nasıl çalışır
Bimetalli klasik yapıda her kutuptan geçen motor akımı bir bimetali ısıtır. Akım ayar değerini aştığında şalter, aşım büyüdükçe kısalan bir sürede bütün kutupları birlikte açar. Fazlardan biri kesildiğinde bimetaller eşit ısınmaz ve açma öne çekilir; faz kaybına duyarlılık buradan gelir. Manyetik açma gecikmesiz çalışır ve bu yapıda ayarlanmaz; eşiği normal bir kalkış akımının üzerinde tutulur ve ürün kartında anma ani kısa devre akımı ayarı (Ii) olarak yazar (örneğin 6,3-10 A ayarlı ABB MS132'de 150 A).
IEC 60947-4-1 bu cihazları, kısa devre koruması gövdesinde bulunan elle kumandalı yol verici olarak tanımlar. Ürün kartlarında bu yüzden yol verici standardıyla birlikte devre kesici standardı IEC 60947-2 ve bu standarda göre Icu ile Ics değerleri yer alır.
Seçerken nelere bakılır
- Termik ayar aralığı. Aralıklar 0,16-0,24 A, 4-6 A, 17-23 A, 45-63 A gibi dar basamaklarla sıralanır ve her basamak ayrı bir üründür. Güçten hesaplanan akım yalnız ön seçim içindir (Aktif Güçten Akım ve Sigorta Hesaplama aracı bunun için kullanılabilir); ayar motor etiketindeki değere göre yapılır.
- Açma tipi. Termik manyetik modeller iki korumayı da içerir; yalnız manyetik modeller kısa devre elemanıdır. Ayrım her ürün adında yazmaz, koddan okunur: Schneider Electric'te GV2ME, GV2P, GV3P ve GV4P termik manyetik, GV2LE, GV3L ve GV4L manyetik; EasyPact TVS'te GZ1E termik manyetik, GZ1LE manyetik; ABB'de MS116, MS132 ve MS165 termik manyetik, MO132 yalnız manyetiktir.
- Kısa devre kesme kapasitesi (Icu). Şalterin takılacağı noktadaki olası kısa devre akımıyla karşılaştırılır. Kategoride 10 kA, 50 kA, 100 kA gibi değerler listelenir; değer akım basamağına ve gerilime göre değişir, 400 V için verilen değer 690 V'ta çok daha düşük olabilir.
- Açma sınıfı. ABB ürün kartlarında class 10 ve class 10A olarak yazar. Uzun kalkış süreli yüklerde sınıfın yeterli olup olmadığını üreticinin açma eğrisinden kontrol edin.
- Gövde ve seri. Akım büyüdükçe gövde de büyür; Schneider Electric'te TeSys GV2'den GV6'ya uzanan seriler bu sırayı izler. Pano yerleşimi ve kontaktörle birleştirme parçaları gövdeye bağlıdır.
- Bağlantı ve aksesuar. Vida bağlantılı ve yaylı bağlantılı modeller ayrı kodlarla listelenir. Konum ve arıza bilgisini kumanda devresine taşıyan bloklar Yardımcı Kontaklar, düşük gerilim ve açtırma bobinleri, bağlantı baraları ve döner kollar Şalter Aksesuarları kategorisindedir; aksesuar şalterin serisiyle eşleşmelidir.
Kontaktör ve termik röle ile birlikte kullanım
Motor koruma şalteri korur ve elle açıp kapatır; uzaktan ya da otomatik kumanda için devreye bir kontaktör eklenir. Termik manyetik şalter ile kontaktör iki elemanlı yol vericiyi oluşturur. Yalnız manyetik şalter kullanıldığında aşırı yük koruması kontaktöre bağlanan termik röle ile sağlanır; bu düzende aşırı yük açması kontaktörü düşürür, şalter kurulu kalır ve iki arıza ayrı ayrı izlenebilir. Şalter, kontaktör ve rölenin birbirine uygunluğu üreticinin koordinasyon tablolarından seçilir. Kutulu yol vericiler ve yumuşak yol vericiler Motor Yol Vericileri kategorisindedir.
Yıldız-üçgen ve sürücülü devreler
Yıldız-üçgen yol vermede termik ayar koruma elemanının devredeki yerine bağlıdır: hat girişindeki şalter hat akımını görür ve motor anma akımına ayarlanır; sargı koluna bağlanan aşırı yük elemanı faz akımını görür ve anma akımının 1/√3'üne (yaklaşık 0,58 katı) ayarlanır. Frekans konvertörünün çıkışında kullanılan yol vericiler IEC 60947-4-1'in kapsamı dışındadır; sürücülü devrede şalterin yeri ve tipi sürücü ve şalter üreticisinin verisine göre seçilir.
Bu kategorideki markalar
- Schneider Electric: TeSys GV2, GV3, GV4, GV5 ve GV6 serileri ile EasyPact TVS; termik manyetik ve yalnız manyetik modeller.
- Siemens: 3RV2 ve 3MV8 serileri; ürün adında termik ayar aralığı yazar.
- ABB: MS116, MS132 ve MS165 termik manyetik, MO132 manyetik şalterler. HK1 ve SK1 yardımcı ve sinyal kontağı, UA1 düşük gerilim bobini, AA1 açtırma bobini kodlarıdır.
- Chint: NS2 serisi 3 kutuplu termik manyetik şalterler.
Sipariş notları
Ürünler adetle satılır. Terminli listelenen modellerde teslim süresi siparişten önce teyit edilir. Aynı serinin ayar basamakları yalnız kodun son hanelerinde ayrıldığı için GV2ME21 veya 3RV2011-1JA10 gibi tam üretici koduyla arama yapın ve ürün adındaki ayar aralığını motor etiketiyle karşılaştırın.
Motor Koruma Şalteri (MKŞ) Akım Aralıkları ve Seçim Tablosu
| Motor Gücü (400V 3 Faz) | Tipik Motor Nominal Akımı | Termik Ayar Aralığı (Ir) | Kısa Devre ve Aksesuar Uyumu | Kategori / Özellik Bağlantısı |
|---|---|---|---|---|
| 0.37 kW – 0.75 kW Asenkron Motor | ~1.0 A – 2.0 A | 1–1.6 A veya 1.6–2.5 A | Yardımcı kontak (NO+NC) + düşük gerilim bobini uyumlu | 1,6-2,5 A Motor Koruma Şalterleri |
| 1.5 kW – 2.2 kW Asenkron Motor | ~3.5 A – 5.0 A | 2.5–4 A veya 4–6.3 A | Kontaktör ile doğrudan birleştirme kiti ve harici muhafaza kutusu | 4-6,3 A Motor Koruma Şalterleri |
| 3 kW – 4 kW Asenkron Motor | ~6.5 A – 8.5 A | 6–10 A | Faz kaybı duyarlı termik-manyetik koruma · 50–100 kA kesme | 6-10 A Motor Koruma Şalterleri |
| 5.5 kW – 15 kW Asenkron Motor | ~11 A – 30 A | 9–14 A / 13–18 A / 20–25 A / 24–32 A | Pano kapağına uzatma kolu ve hata sinyal kontağı montajı | Motor Koruma Şalterleri |
Sık sorulan sorular
Motor koruma şalteri kaç ampere ayarlanır?
Termik ayar, motor etiketinde kullanılan bağlantı şekline ve gerilime karşılık gelen anma akımına getirilir; şalterin skalası bu yüzden amper cinsindendir. Güçten hesaplanan akım yalnız ön seçim içindir. Yıldız-üçgen yol vericide hat girişindeki şalter anma akımına, sargı koluna bağlı aşırı yük elemanı bunun 1/√3'üne (yaklaşık 0,58 katı) ayarlanır. Ortam sıcaklığı gibi düzeltmeler için şalter üreticisinin verisine bakın.
Motor koruma şalteri ile termik röle arasındaki fark nedir?
Termik röle yalnız aşırı yükü algılar ve kendi yardımcı kontağıyla kontaktörün bobin devresini açar; kısa devre açması yoktur, bu yüzden önünde sigorta ya da kesici bulunmalıdır. Motor koruma şalteri aşırı yük ve kısa devre açmasını aynı gövdede taşır ve ana devreyi doğrudan açar. İkisi de motor akımına ayarlanır; seçim, yol vericinin iki elemanlı mı üç elemanlı mı kurulacağına bağlıdır.
Motor koruma şalteri kontaktör olmadan kullanılabilir mi?
Elle çalıştırılıp durdurulan bir motorda şalter tek başına yol verici görevi görür; IEC 60947-4-1 bu cihazı kısa devre koruması gövdesinde bulunan, elle kumandalı yol verici olarak tanımlar. Uzaktan, otomatik ya da sık açıp kapama gereken yerde kontaktör eklenir. Enerji kesilip geri geldiğinde motorun kendiliğinden çalışması istenmiyorsa şaltere düşük gerilim bobini takılır ya da kumanda kontaktör üzerinden kurulur.
Tek fazlı motorda üç kutuplu motor koruma şalteri kullanılır mı?
Üreticinin izin verdiği modellerde kullanılır, ancak akımın üç kutbun hepsinden geçmesi gerekir. Yalnız bir ya da iki kutup yüklendiğinde bimetaller eşit ısınmaz ve şalter faz kaybı varmış gibi erken açabilir; bu nedenle kutuplar seri bağlanır. Bağlantı şemasını ve tek fazda geçerli gerilim ile kesme kapasitesi değerlerini ürünün kullanım kılavuzundan doğrulayın.
Motor koruma şalteri sık atıyorsa ayar yükseltilebilir mi?
Ayarı etiket akımının üzerine çıkarmak aşırı yük korumasını işlevsiz bırakır; önce açmanın nedeni bulunmalıdır. Açma kalkışta oluyorsa kalkış süresi ve yük, çalışma sırasında oluyorsa motorun çektiği akım, faz gerilimleri ve klemens bağlantıları kontrol edilir. Yüksek ortam sıcaklığı da termik açmayı öne çekebilir. Akım etiket değerinin altındayken açma sürüyorsa şalter ve motor ehliyetli bir elektrikçiye kontrol ettirilmelidir.