Röleler Seçim Rehberi
Bu kategori kaçak akım, termik, koruma, zaman, otomasyon ve reaktif güç kontrol rölelerini kapsar; seçimde rölenin ölçtüğü büyüklük ve işlevi esastır.
Bu rehber Röleler kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.
Hangi röle hangi kategoride
Röle sözcüğü elektrik malzemesinde birbirinden çok farklı cihazlar için kullanılır. Bu kategori yalnız iki şalt koruma grubunu içerir; diğerleri kendi kategorilerindedir:
- Kaçak Akım Röleleri: toprağa kaçan akımı algılayıp hattı kendi kontaklarıyla ayıran cihazlar.
- Termik Röleler: motorun aşırı yük akımını algılayıp kontaktörü düşüren aşırı yük röleleri.
- Koruma Röleleri: faz kaybı ve faz sırası, düşük ve yüksek gerilim, aşırı ve düşük akım izleyen elektronik röleler. Faz ve Motor Koruma Röleleri ile Gerilim Koruma Röleleri bu grubun altındadır.
- Zaman Röleleri: gecikmeli çekme, gecikmeli bırakma ve yıldız-üçgen geçişi gibi zamanlama işlevleri.
- Otomasyon Röleleri: soketli genel amaçlı röleler, PLC ve PCB röleleri ile solid state röleler (SSR).
- Reaktif Güç Kontrol Röleleri: kompanzasyon panosunda kondansatör kademelerini yöneten cihazlar.
Kaçak akım rölesi ile termik röle arasındaki fark
İki cihaz farklı büyüklükleri ölçer. Kaçak akım rölesi faz ve nötr iletkenlerinden geçen akımların toplamına bakar; toplam sıfırdan saparsa akımın bir bölümü toprağa kaçıyor demektir. Yük akımının büyüklüğüyle ilgilenmediği için aşırı yüklenen bir motoru fark etmez. Termik röle ise her fazdaki yük akımının ısıl etkisini izler; yalıtımı bozulmuş bir gövdeden toprağa akan miliamper düzeyindeki akım onun ölçüm alanının dışındadır.
Devreyi açma biçimleri de farklıdır. Kaçak akım rölesi hattı kendi ana kontaklarıyla ayırır ve elle yeniden kurulur. Termik rölenin güç kontağı yoktur; yardımcı kontağı kontaktörün bobin devresini açar, motoru kontaktör durdurur.
Üçüncü fark ayardadır. Modüler kaçak akım rölesinin eşiği sabittir ve ürünle birlikte seçilir. Termik rölede ise akım değeri, ayar aralığı içinde motorun etiket akımına getirilir.
Hangi arızaya karşı hangi cihaz
- Elektrik çarpması ve yalıtım hatasından doğan toprak kaçağı: kaçak akım rölesi.
- Motorun uzun süre anma akımının üzerinde çalışması ve sıkışma: termik röle.
- Faz kaybı, faz sırası hatası, gerilim düşmesi veya yükselmesi: koruma röleleri.
- Kısa devre: bu rölelerin hiçbiri kısa devre akımını kesmek için tasarlanmamıştır; bu görev sigortalara ve şalterlere aittir.
Bu kategorideki markalar
- Schneider Electric: Acti9 iID ve Easy9 kaçak akım röleleri; TeSys LRD, TeSys K ve EasyPact TVS termik röleler.
- ABB: F200 ve FH200 kaçak akım koruma anahtarları; TF ve TA termik röleler, EF elektronik aşırı yük röleleri.
- Siemens: 5SV kaçak akım koruma röleleri ve 3RU2 termik aşırı akım röleleri.
Chint NL1 kaçak akım röleleri ile Tense TAR kaçak akım algılama röleleri de kaçak akım grubunda listelenir.
Sipariş notları
İki alt gruptaki ürünler de adetle satılır. Bazı ürünler terminli olarak listelenir; teslim süresi bu ürünlerde ayrıca teyit edilir. Elinizde A9R41463, F204 AC-80/0.3 veya 3RU2116-1GB0 gibi bir üretici kodu varsa site aramasına yazmanız yeterlidir.
Şalt ve Koruma Rölesi Tipleri Karşılaştırma Tablosu
| Röle Grubu | İzlenen / Kontrol Edilen Parametre | Ayar ve Çıkış Yapısı | Tipik Kullanım Alanı | Kategori Bağlantısı |
|---|---|---|---|---|
| Faz Koruma ve Gerilim Kontrol Rölesi | Faz sırası, faz kaybı, asimetri, alt/üst gerilim | Sabit veya ayarlanabilir eşik + gecikme · 1 CO / 2 CO | Asansör, kompresör, pompa ve ana giriş panolarında motor/cihaz koruması | Gerilim Kontrol Röleleri |
| Zaman Rölesi (Düz / Ters / Yıldız-Üçgen) | 0.1 sn – 100 saat zaman gecikmesi | Çekmede/bırakmada gecikmeli, flaşör, yıldız-üçgen | Motor yol verme, aydınlatma senaryosu ve sıralı makine kontrolü | Zaman Röleleri |
| Termik Aşırı Akım Rölesi | Motor aşırı yük akımı ve faz kesilmesi | Kontaktör altına doğrudan geçmeli · Sınıf 10A/20 | Kontaktörlü motor kalkış devrelerinde sargı aşırı yük koruması | Termik Röleler |
| Sıvı Seviye ve Fotosel / Termostat Rölesi | Elektrot iletkenliği, ortam ışığı (lüks), sıcaklık | Ayarlanabilir hassasiyet · Röle kontak çıkışı | Dalgıç pompa susuz çalışma koruması ve dış aydınlatma otomasyonu | Röleler |
Sık sorulan sorular
Termik röle kaçak akım rölesinin yerine kullanılabilir mi?
Hayır. Termik röle motorun çektiği faz akımının ısıl etkisine tepki verir ve ancak akım ayar değerini uzun süre aştığında açar. İnsan için tehlikeli olan toprak kaçakları miliamper düzeyindedir ve bu akım termik rölenin ayar aralığının çok altında kalır. Kaçak akım rölesi de motorun aşırı yüklenmesini algılamaz. Bu nedenle iki koruma birbirinin yerine değil, ayrı cihazlarla birlikte kullanılır.
Dijital termik röleler hangi kategoride listelenir?
Bimetal termik röleler ile ABB EF ve Schneider Electric LR97D gibi elektronik aşırı yük röleleri Termik Röleler alt kategorisindedir. Tense TRM dijital termik röleler, dahili kontaktörlü KON-TER modelleri ve Entes AKC akım röleleri ise Koruma Röleleri altındaki Akım Koruma Röleleri kategorisinde listelenir; bu gruptaki röleler aşırı akımın yanında düşük akımı da izleyebilir.
Faz koruma rölesi ile termik röle aynı işi mi görür?
Hayır, biri gerilimi diğeri akımı izler. Faz koruma rölesi şebeke tarafında faz kaybını, faz sırası hatasını ve gerilim dengesizliğini algılar ve motor yol almadan önce de kontaktörün çekmesini engelleyebilir. Termik röle motor akımına bakar; aşırı yüklenme ve sıkışmada açar. Faz kaybına duyarlı termik röleler iki fazda kalan motoru da korur, ancak ters faz sırasını algılamaz. Bu yüzden iki röle aynı motor çıkışında birlikte kullanılabilir.
Kaçak akım rölesi ve termik röle panoda nereye bağlanır?
Kaçak akım rölesi dağıtım tarafında, koruyacağı hattın ya da hat grubunun başına takılır ve o hattın bütün faz iletkenleri ile nötrü röleden geçer; tek bir röle birden çok çıkışı koruyabilir. Termik röle ise her motor için ayrıdır: kontaktörün çıkışına, motora giden üç faza seri bağlanır ve yardımcı kontağı o kontaktörün bobin devresine girer. Bağlantı ayrıntıları için üretici şeması esas alınır.