Sigortalar Seçim Rehberi
Sigorta, aşırı akım ve kısa devrede devreyi keserek kabloyu ve cihazları koruyan elemandır. Otomatik, bıçaklı ve kartuş sigorta çeşitleri ve seçimi.
Sigorta nedir? Sigorta, bağlı olduğu devrede aşırı akım veya kısa devre oluştuğunda devreyi keserek kabloyu ve cihazları koruyan elemandır. Bıçaklı ve silindirik kartuş gibi erimeli sigortalarda içteki eriyen iletken kopar ve sigorta değiştirilir; otomatik sigortalar ise termik ve manyetik açma mekanizmasıyla devreyi açar ve yeniden kurulabilir.
Bu rehber Sigortalar kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.
Sigorta çeşitleri
- Otomatik Sigortalar: termik ve manyetik açmalı, yeniden kurulabilen minyatür devre kesiciler. 1, 2, 3 ve 4 kutuplu, B ve C eğrili modeller listelenir; fotovoltaik sistemler için solar DC otomatik sigortalar da bu gruptadır.
- Kaçak Akım Korumalı Otomatik Sigortalar: aşırı akım ve kaçak akım korumasını tek gövdede birleştirir; 30 mA ve 300 mA anma kaçak akımlı modeller listelenir. Ayrı kaçak akım koruması için Kaçak Akım Röleleri kategorisine bakın.
- Bıçaklı Sigortalar: altlığa ya da sigortalı yük ayırıcıya takılan NH buşonlar; ana dağıtım ve kompanzasyon panolarında, sürücü girişlerinde kullanılır.
- Silindirik Kartuş Sigortalar: 8x31, 10x38, 14x51 ve 22x58 mm gövdeli buşonlar ile fotovoltaik diziler için gPV kartuşlar.
Otomatik sigortada eğri ve kesme kapasitesi
Ürün adındaki "C16" ya da "B10" yazımı açma eğrisini ve anma akımını birlikte verir. Eğri harfi manyetik açmanın eşiğini belirler: B eğrisi anma akımının 3-5 katında, C eğrisi 5-10 katında, D eğrisi 10-20 katında gecikmesiz açar. B eğrisi genel hat korumasında, C eğrisi makine ve lamba grupları gibi devreye girerken yüksek akım çeken yüklerde kullanılır; bu kategoride B ve C eğrili modeller listelenir.
Kesme kapasitesi ürün adında yazan 4,5 kA, 6 kA veya 10 kA değeridir ve sigortanın takıldığı noktadaki olası kısa devre akımından küçük olmamalıdır. Otomatik sigorta standardı IEC 60898-1, anma akımı 125 A ve kesme kapasitesi 25 kA değerini aşmayan cihazları kapsar. Bazı modeller endüstriyel kesici standardı IEC 60947-2'ye göre de beyan edilir ve ürün kartında iki ayrı kesme kapasitesi yer alır; karşılaştırmayı aynı standardın değeriyle yapın.
Eriyen telli sigortalarda boy ve kullanım sınıfı
Bıçaklı ve kartuş sigortalarda önce gövde ölçüsü tutmalıdır: NH buşonda gövde boyu (NH00, NH1, NH2 gibi), kartuş sigortada çap ve boy. Ardından iki harfli kullanım sınıfına bakılır: gG kablo ve hat koruması için tam aralıklı, aM motor devreleri için yalnız kısa devrede kesen, gPV fotovoltaik diziler için üretilen sigortadır. aM sigortanın yanında, aşırı yük için termik röle gibi ayrı bir koruma bulunmalıdır.
Anma akımı nasıl belirlenir
Sigorta öncelikle kabloyu korur: anma akımı hattın yük akımından küçük, kablonun akım taşıma kapasitesinden büyük seçilmez. Yük akımını Aktif Güçten Akım ve Sigorta Hesaplama aracıyla, kablonun taşıyabildiği akımı Kablo Akım Taşıma Kapasitesi Hesaplama aracıyla bulabilirsiniz; kesit seçiminin adımları Kablo seçimi nasıl yapılır? yazısındadır.
Otomatik sigortanın termik eşiği ayarlanamaz. Motor çıkışlarında Motor Koruma Şalterleri, ayar ve yüksek akım gereken dağıtım çıkışlarında Kompakt Şalterler kullanılır.
Bu kategorideki markalar
- ABB: S 200, SH 200 ve FMS serisi otomatik sigortalar, S804PV solar DC otomatik sigortalar, DS201 ve DS203NC kaçak akım korumalı otomatik sigortalar, OFAF bıçaklı sigortalar, E 9F solar kartuş sigortalar.
- Schneider Electric: Acti9 iC60N, Easy9 ve Easy9 Pro otomatik sigortalar, iDPN Vigi kaçak akım korumalı otomatik sigortalar, DF2 kartuş sigortalar.
- Siemens: 5SL ve 5SY otomatik sigortalar, 5SU1 kaçak akım korumalı otomatik sigortalar, 3NA ve 3NE bıçaklı sigortalar.
- Chint: NXB-63 ve DZ-158 serisi otomatik sigortalar.
Sipariş notları
Sigortalar adetle satılır; üç fazlı bir devre için bıçaklı ve kartuş buşonlardan üç adet, çok kutuplu otomatik sigortadan bir adet gerekir. Terminli ürünlerde teslim süresi için sipariş öncesinde teyit alınır. 5SY5203-7 veya EZ9F57216 gibi üretici kodunu aramaya yazarak ürüne doğrudan ulaşabilirsiniz.
Sigorta tipleri karşılaştırma tablosu
| Sigorta Tipi | Standart | Tipik Değerler | Kullanım Alanı | Kategori Bağlantısı |
|---|---|---|---|---|
| Otomatik sigorta (MCB) | TS EN 60898-1 / IEC 60947-2 | 0,5 A – 125 A (4,5 / 6 / 10 kA) | Aydınlatma, priz ve makine linyelerinde tekrar kurulabilir koruma | Otomatik Sigortalar |
| NH bıçaklı sigorta | IEC 60269-2 (gG / aM) | 16 A – 1250 A (100–120 kA) | Ana pano çıkışları, kablo beslemeleri ve yüksek kısa devre sınırlama | Bıçaklı Sigortalar |
| Silindirik ve cam sigorta | IEC 60269 / IEC 60127 | 100 mA – 100 A | Kumanda devreleri, PLC/SMPS girişleri ve elektronik kart koruması | Cam Sigortalar |
| Otomotiv bıçak sigorta | ISO 8820 | 2 A – 100 A | 12 V / 24 V DC araç ve mobil ekipman devreleri | Otomotiv Sigortalar |
Sık sorulan sorular
B tipi ve C tipi otomatik sigorta arasındaki fark nedir?
Fark manyetik, yani gecikmesiz açmanın eşiğindedir. B eğrili sigorta anma akımının 3-5 katında, C eğrili 5-10 katında, D eğrili 10-20 katında açar. B eğrisi genel hat koruması içindir; C eğrisi, makine ve lamba grupları gibi ilk anda yüksek akım çeken yüklerde kalkış sırasında açmaması için seçilir. Uzun hatlarda kısa devre akımı düşük kalabileceği için eğri seçimi proje hesabına göre yapılır.
Otomatik sigortadaki 4,5 kA, 6 kA ve 10 kA değerleri ne anlama gelir?
Bu değer sigortanın kesebildiği en yüksek kısa devre akımıdır. Sigortanın takıldığı noktada oluşabilecek kısa devre akımı bu değeri aşmamalıdır; trafoya yakın ve kalın kesitli beslemelerde kısa devre akımı yükselir. Otomatik sigorta standardı IEC 60898-1, 25 kA değerine kadar olan kesme kapasitelerini kapsar. Bazı modellerde IEC 60947-2'ye göre ikinci bir değer de verilir; karşılaştırmayı aynı standardın değeriyle yapın.
Kaçak akım rölesi varken otomatik sigortaya gerek var mı?
Vardır. Kaçak akım rölesi yalnız toprağa kaçan akımı algılar; aşırı yükü ve faz-nötr ya da faz-faz kısa devresini algılamaz, bu yüzden hat ayrıca sigortayla korunur. Kaçak akım korumalı otomatik sigorta iki işlevi tek cihazda toplar. Anma kaçak akımı 30 mA olan cihazlar kişi koruması, 300 mA gibi orta hassasiyetli cihazlar yangın koruması için kullanılır.
Sigorta sık atıyorsa bir üst amper değeri takılabilir mi?
Sigortanın anma akımı kablonun taşıyabildiği akıma göre belirlenir; yalnız sigortayı büyütmek kabloyu korumasız bırakır. Önce atmanın nedeni ayrılmalıdır: hatta çok yük bağlanmışsa termik açma, bir cihaz arızalıysa ya da kalkış akımı yüksekse manyetik açma görülür. Yük gerçekten artmışsa kablo kesiti ve sigorta birlikte yeniden hesaplanır; hesabı ve değişikliği ehliyetli bir elektrikçi yapmalıdır.
Güneş paneli tarafındaki DC devrede AC otomatik sigorta kullanılabilir mi?
AC için beyan edilen değerler DC devrede geçerli değildir. IEC 60898-1 yalnız alternatif akımda çalışan otomatik sigortaları kapsar; AC ve DC çalışma ayrı bir bölümde, IEC 60898-2'de ele alınır. Fotovoltaik dizilerde üreticinin DC anma gerilimi beyan ettiği solar DC otomatik sigortalar ve IEC 60269-6'ya göre üretilen gPV kartuş sigortalar kullanılır; dizi gerilimi cihazın DC anma gerilimini aşmamalıdır.
gG ve aM sigorta arasındaki fark nedir?
İkisi de eriyen telli sigortaların kullanım sınıfıdır. gG tam aralıklıdır: aşırı yükten kısa devreye kadar bütün aşırı akımları keser ve kablo ile hat korumasında kullanılır. aM kısmi aralıklıdır: yalnız kısa devrede keser, motor devreleri içindir ve aşırı yük koruması için termik röle gibi ayrı bir cihazla birlikte kullanılır. Aynı boy ve akımdaki gG ile aM buşon birbirinin yerini tutmaz.