Termik Röleler Seçim Rehberi
Termik röle motorun aşırı yük akımını algılayıp kontaktörü düşürür; seçimde bimetal ya da elektronik yapı, skala aralığı ve kontaklara bakılır.
Bu rehber Termik Röleler kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.
Termik rölenin yapısı ve kontakları
Bimetal termik rölede motor akımı her fazda bir bimetal şeridi dolaylı olarak ısıtır; şeritler eğilerek açma mekanizmasını tetikler ve yardımcı kontakların konumu değişir. Kontaklar standart numaralarla işaretlenir: 95-96 normalde kapalı açma kontağı, 97-98 normalde açık sinyal kontağıdır. Skaladaki değer açma akımı değil, motorun anma akımıdır.
Birçok modelde ön yüzde manuel ya da otomatik reset seçimi ile test ve stop işlevleri bulunur. Bu kategorideki ABB rölelerin ürün verisinde faz kaybına duyarlılık ve ortam sıcaklığı kompanzasyonu belirtilir; faz kaybına duyarlı röle, iki fazda kalan motorda dengeli aşırı yüke göre daha erken açar.
Termik röle çeşitleri ve seriler
- Bimetal termik röleler: Siemens 3RU2 ve 3MU7, Schneider Electric TeSys LRD, TeSys K (LR2K) ve EasyPact TVS (LRE), ABB TF42, TF65, TF96, TF140DU ve TA200DU.
- Elektronik aşırı yük röleleri: ABB EF ile Schneider Electric LR97D ve LR9D. Bimetal yerine motor akımını ölçen bir elektronik devre kullanırlar. ABB EF rölelerin ürün verisinde 10E, 20E ve 30E açma sınıfları birlikte yer alır. LR97D ürün adlarında ayar aralığının yanında 24 V AC/DC, 110 V AC veya 220 V AC gibi bir gerilim de yazar; sipariş kodu bu gerilime göre değişir.
- Montaj biçimi: kontaktörün altına doğrudan takılan tipler ve ayrı monte edilen tipler. ABB'de ayrı montaj DB42 ve DB65 gibi tek montaj kitleriyle yapılır; bu kitler de aynı listede görünür.
Açma sınıfı ne anlama gelir
Açma sınıfı, IEC 60947-4-1'e göre rölenin ayar akımının 7,2 katındaki en uzun açma süresini saniye olarak belirtir; yaygın sınıflar 10A, 10, 20 ve 30'dur. ABB'nin termik röle föyünde bu akımdaki açma süresi Class 10 için 4-10 saniye, Class 20 için 6-20 saniye, Class 30 için 9-30 saniye olarak verilir. Sınıf büyüdükçe röle daha uzun bir kalkışa açmadan izin verir.
Kısa sürede hızlanan pompa ve kompresör gibi yüklerde Class 10 ve 10A kullanılır; bu kategoride Schneider Electric LRD ve TeSys K röleler Class 10A, ABB TF42, TF65 ve TF96 röleler Class 10 olarak listelenir. Büyük fan ve santrifüj gibi yüksek ataletli, uzun kalkışlı yüklerde Class 20 veya 30 gerekir. Bu durumda kontaktör ve kablo da uzun kalkışa göre üretici tablolarından seçilir.
Termik röle seçim adımları
- Motor etiketindeki anma akımını okuyun ve bu değeri ayar aralığının içinde bırakan röleyi seçin; örneğin 11 A'lik motor için 9-13 A aralıklı röle. Yıldız-üçgen yol vermede ayar değeri rölenin bağlandığı kola göre değişir; üretici şemasına bakın.
- Kontaktör uyumunu kontrol edin. ABB'de TF42 röleler AF09-AF38, TF65 röleler AF40-AF65, TF96 röleler AF80 ve AF96, TF140DU röleler AF116 ve AF140 kontaktörler içindir. Siemens 3RU2'de direkt montaj için gövde boyu (S00, S0, S2, S3) kontaktörün boyuyla aynı olmalıdır; 3MU7 röleler 3MT7 kontaktörlere takılır. Schneider Electric'te LRD TeSys Deca, LR2K TeSys K, LRE EasyPact TVS kontaktörlerle eşleşir.
- Açma sınıfını kalkış süresine göre belirleyin.
- Bağlantı ve montaj biçimini seçin. Siemens 3RU2 sipariş kodunda sondan ikinci karakter B ise vidalı, C ise yaylı bağlantıdır; son rakam 0 kontaktöre direkt montajı, 1 ayrı montajı gösterir.
- Kısa devre korumasını tamamlayın: termik rölenin önünde sigorta ya da kısa devre korumalı şalter bulunmalıdır.
Termik röle ile motor koruma şalteri arasındaki fark
Termik röle yalnız aşırı yükü algılar ve motoru kontaktör aracılığıyla durdurur. Motor koruma şalteri ayarlanabilir termik açmayı manyetik kısa devre açmasıyla birleştirir, devreyi kendi kontaklarıyla keser ve elle kumanda edilir; bu tip şalter kontaktörle birlikte kullanıldığında ayrı bir termik röle gerekmez. Yalnız manyetik açmalı tiplerde (örneğin ABB MO132) aşırı yük korumasını yine termik röle sağlar. Akımı dijital olarak izleyen, düşük akım koruması da sunan röleler için Akım Koruma Röleleri kategorisine bakın.
Sipariş notları
Satış birimi adettir. Siemens ve Schneider Electric ürün adlarında ayar aralığı yazar; ABB tip kodundaki son sayı ayar aralığının üst değeridir (TF42-5.7 rölenin aralığı 4,2-5,7 A). Terminli listelenen ürünlerde teslim süresi sipariş öncesinde teyit edilir. LRD16 veya 3RU2116-1GB0 gibi üretici kodunu aramaya yazarak ilgili röleye ulaşabilirsiniz.
Karşılaştırma ve seçim tablosu
| Seçim Kriteri | Kontaktöre Doğrudan Geçmeli Termik Röle | Bağımsız (Klemens) Montajlı Termik Röle | Elektronik Aşırı Akım / Termik Röle |
|---|---|---|---|
| Çalışma Prensibi | Bimetal şeritlerin ısınmasıyla gecikmeli açma (Sınıf 10A) | Bimetal şerit + DIN ray/taban adaptörü ile bağımsız montaj | Dahili akım trafolu mikroişlemcili aşırı yük ve faz kaybı |
| Ayar Aralığı (Ir) | Dar aralık (ör. 4–6 A, 9–13 A, 12–18 A — motor In değerine göre) | Seçilen gövde akım aralığında hassas kadran ayarı | Geniş akım ayar aralığı (ör. 5–25 A tek gövdede) + Sınıf 10/20/30 |
| Kontak ve Reset | 1 NO (97-98 alarm) + 1 NC (95-96 durdurma), Manuel/Otomatik Reset | 1 NO + 1 NC yardımcı kontak, Test ve Stop butonu | Düşük ısı kaybı, faz asimetri ve kilitli rotor koruması |
| Kısa Devre Koruması | Yoktur — önünde sigorta veya kompakt şalter (MCCB) şarttır | Önünde uygun gG/aM sigorta veya şalter ile kullanılır | Kontaktör + sigorta kombinasyonuyla ağır kalkışlı motorlarda |
Sık sorulan sorular
Termik röle kaç ampere ayarlanır?
Motor etiketindeki anma akımına ayarlanır. Röle skalası açma akımını değil motor akımını gösterir: ABB'nin termik röle föyüne göre röle ayar değerinin 1,05 katında açmaz, 1,2 katında iki saat içinde açar. Sık açmayı önlemek için ayarı etiket akımının üzerine çıkarmak korumayı zayıflatır; önce açmanın nedeni bulunmalıdır. Yıldız-üçgen yol vermede ayar değeri, rölenin bağlandığı kola göre üretici şemasından alınır.
Termik röle attıktan sonra neden hemen kurulamıyor?
Açmayı ısınan bimetal şeritler yaptığı için rölenin yeniden kurulabilmesi şeritlerin soğumasına bağlıdır; bu bekleme motor sargılarına da soğuma zamanı tanır. Manuel reset konumunda röle soğuduktan sonra düğmeye basılarak kurulur. Otomatik reset konumunda kontak kendiliğinden kapanır; kumanda devresi kalıcı sinyalliyse motor kendiliğinden yeniden yol alabileceği için bu konum yalnız projede öngörülen yerlerde kullanılır.
Termik röle faz kaybında motoru korur mu?
Faz kaybına duyarlı termik röleler korur. Bir faz kesildiğinde motor kalan iki fazdan daha yüksek akım çeker; diferansiyel mekanizmalı röle bu dengesizlikte dengeli aşırı yüke göre daha erken açar. Bu kategorideki ABB rölelerin ürün verisinde faz kaybına duyarlılık belirtilir, Schneider Electric TeSys K ürün adlarında diferansiyel ifadesi geçer. Röle akıma baktığı için faz sırası hatasını ve motor dururken şebekedeki faz eksikliğini algılamaz; bunun için faz koruma rölesi kullanılır.
Elektronik aşırı yük rölesi ile bimetal termik röle arasındaki fark nedir?
Bimetal rölede açmayı motor akımıyla ısınan şeritler yapar; yapı basittir ve ayrı besleme gerekmez. Elektronik rölede akım ölçülür ve açma kararını elektronik devre verir. Bunun pratik sonucu daha geniş ayar aralığı ve tek rölede birden çok açma sınıfıdır: bu kategorideki ABB EF45-45 ürün verisinde 15-45 A aralığıyla ve 10E, 20E, 30E sınıflarıyla yer alır. Schneider Electric LR97D ürün adlarında ayrıca bir gerilim değeri yer alır; siparişte bu değeri de kontrol edin.
Termik röledeki 95-96 ve 97-98 uçları nereye bağlanır?
95-96 normalde kapalı açma kontağıdır ve kontaktörün bobin devresine seri bağlanır; röle açtığında bu kontak açılır, bobinin enerjisi kesilir ve kontaktör motoru devreden çıkarır. 97-98 normalde açık kontaktır; röle açtığında kapanır ve arıza lambasını, sireni ya da PLC girişini sürmek için kullanılır. Güç tarafında motor akımı rölenin üç kutbundan geçer. Bağlantı için üreticinin devre şeması esas alınır.