Şalt ve Koruma Ürünleri Seçim Rehberi
Şalt ve koruma ürünleri panoda farklı görevler üstlenir ve biri diğerinin yerini tutmaz; aşırı yük, kaçak akım, aşırı gerilim ve ark hatası ayrı korunur.
Bu rehber Şalt ve Koruma Ürünleri kategorisindeki ürünleri seçerken bakılacak noktaları anlatır.
Bir panoda hangi cihaz hangi görevi üstlenir
Bu kategorideki ürün grupları farklı görevler için tasarlanır; biri diğerinin yerini tutmaz:
- Aşırı yük ve kısa devre koruması: otomatik sigortalar, kompakt ve açık tip şalterler, eriyen telli bıçaklı ve kartuş sigortalar.
- Kaçak akım koruması: kaçak akım röleleri ve kaçak akım korumalı otomatik sigortalar. Otomatik sigorta toprağa kaçan akımı algılamaz; kaçak akım rölesi de tek başına aşırı yükü ve faz-nötr kısa devresini algılamaz.
- Darbe biçimli aşırı gerilimler: parafudrlar.
- Ark hatası: ark hatası algılama cihazları (AFDD).
- Yük anahtarlama: kontaktörler ve yol vericiler. Kontaktör kısa devre akımını kesmek üzere tasarlanmamıştır.
- Elle anahtarlama ve ayırma: pako şalterler ve yük ayırıcılar.
- İzleme: faz, gerilim ve akım koruma röleleri; açma komutunu çoğunlukla kontaktöre veya şalterin açtırma bobinine verirler.
Bir motor çıkışında bu yüzden üç işlev bir arada bulunur: kısa devre koruması, anahtarlama ve aşırı yük koruması.
Alt kategoriler
- Şalterler: kompakt, açık tip ve motor koruma şalterleri, pako şalterler, transfer şalterleri ve yük ayırıcılar.
- Sigortalar: otomatik sigortalar, kaçak akım korumalı otomatik sigortalar, bıçaklı (NH) ve silindirik kartuş sigortalar.
- Kontaktörler: güç kontaktörleri, yardımcı kontaktörler ve aydınlatma kontaktörleri.
- Röleler: kaçak akım röleleri ve termik röleler.
- Koruma Röleleri: akım, gerilim, faz ve motor koruma röleleri.
- Motor Yol Vericileri: kutulu direkt yol vericiler ve yumuşak yol vericiler. Motor yönetim modülleri ayrıca Motor Kontrol Ekipmanları altındadır.
- AG Parafudrlar: T1, T2 ve T3 tipi parafudrlar ile yedek kartuşlar.
- Ark Hatası Algılama Cihazları: otomatik sigortayla birleşik AFDD modelleri.
- Şalter Aksesuarları: bağlantı terminalleri, kollar, bobinler ve soket kitleri. Kontaktör aksesuarları, yardımcı kontaklar ve açtırma bobinleri kendi kategorilerinde listelenir.
Elektrik sayaçları, gerilim ve akım koruma cihazları ile yalıtım izleme cihazları da bu kategorinin altındadır.
Etiketteki değerler nasıl okunur
Anma akımı (In), cihazın sürekli taşımak üzere tasarlandığı en yüksek akımdır. Yalnız yükün gücü biliniyorsa hat akımı Aktif Güçten Akım ve Sigorta Hesaplama aracıyla bulunabilir.
Kesme kapasitesi kA olarak verilir; ürün adlarında 36 kA, 70 kA gibi yer alır. Cihazın bağlandığı noktada beklenen kısa devre akımı bu değeri aşmamalıdır; aşarsa akımın kesilmesi güvence altında değildir. Değer projedeki kısa devre hesabından alınır.
Açma eğrisi (B, C, D) otomatik sigortanın ani açma eşiğini gösterir; devreye girme akımı yüksek yüklerde daha yüksek eşikli eğri seçilir.
Kutup sayısı korunan ve ayrılan iletkenleri belirtir: tek fazlı hatta 1P, 1P+N veya 2P; üç fazlı hatta 3P, 3P+N veya 4P.
Kontaktörlerde bunlara bobin gerilimi ile yük tipine göre verilen kullanım kategorisi (AC-1, AC-3 gibi) eklenir.
Koordinasyon ve selektivite
Seri bağlı koruma cihazları birbirine göre seçilir. Selektivite, bir arızada yalnız arızaya en yakın cihazın açmasıdır; hangi cihaz çiftinin selektif çalıştığı üretici tablolarından doğrulanır. Motor çıkışları için IEC 60947-4-1 iki koordinasyon tipi tanımlar. Tip 1'de kısa devreden sonra yol verici, onarım ya da parça değişimi yapılmadan yeniden kullanıma uygun olmayabilir. Tip 2'de yol verici kullanılmaya devam edebilmelidir; yalnız kontak yapışması riski kabul edilir. İki tipte de kişiler ve tesis için tehlike oluşmamalıdır. Hangi sigorta veya şalterin hangi kontaktör ve termik röleyle hangi tipi sağladığı üreticinin koordinasyon tablosunda yazar.
Bu kategorideki markalar
- Schneider Electric: NSX ve EasyPact CVS kompakt şalterler, MTZ açık tip şalterler, Acti9 ve Easy9 otomatik sigortalar, TeSys kontaktörler, termik röleler ve motor koruma şalterleri.
- ABB: otomatik sigortalar, kompakt ve açık tip devre kesiciler, transfer şalterleri, yük ayırıcılar, AF kontaktörler, F200 kaçak akım koruma anahtarları ve OVR parafudrlar.
- Siemens: 3VA, 3VJ ve 3VM kompakt güç şalterleri, 3WA açık tip güç şalterleri, 5SL otomatik sigortalar, 3RT kontaktörler, 3RU2 termik röleler ve bu serilerin aksesuarları.
- Metop: açma-kapama, kutup değiştirici ve kademeli pako şalterler. Opaş da aynı ürün grubuyla yer alır.
Chint kontaktör, kompakt şalter ve otomatik sigortalarla; Tense kontaktör ve koruma röleleriyle; Entes koruma röleleriyle listelenir.
Sipariş notları
Bütün ürünler adet olarak satılır. Ürünlerin bir bölümü terminli olarak listelenir; bunlarda teslim süresi sipariş öncesinde teyit edilir. Üretici sipariş kodunu (örneğin LV833170SP veya 3VJ9417-0AD21) site aramasına yazarak ürüne doğrudan ulaşabilirsiniz.
Şalt ve Koruma Ürün Grupları Karşılaştırma Tablosu
| Şalt Ürün Grubu | Anma Akımı ve Kesme Kapasitesi | Temel Koruma / Anahtarlama Görevi | Tipik Uygulama Alanı | Kategori Bağlantısı |
|---|---|---|---|---|
| Otomatik Sigortalar (MCB) ve Bıçaklı Sigortalar | 2 A – 125 A (MCB) · 6 kA / 10 kA · B, C, D eğrisi | Linyelerde aşırı yük ve kısa devre koruması | Konut, ticari bina ve endüstriyel tali dağıtım panoları | Otomatik Sigortalar |
| Kaçak Akım Koruma Şalterleri (RCCB / RCBO) | 25 A – 125 A · 30 mA (hayat) / 300 mA (yangın) | Toprak kaçağına karşı çarpılma ve yangın koruması | Islak hacimler, priz linyeleri, ana pano girişleri ve EV şarj hatları | Kaçak Akım Sigortaları |
| Kompakt (MCCB) ve Açık Tip (ACB) Güç Şalterleri | 16 A – 1600 A (MCCB) · 800 A – 6300 A (ACB) · 18–100 kA | Ana dağıtım besleme koruması ve seçici açma | Trafo çıkışları, fabrika ana dağıtım ve jeneratör panoları | Şalterler |
| Kontaktörler, Motor Koruma ve Koruma Röleleri | 9 A – 800 A (AC-3) · 0.16–100 A (MKŞ) | Uzaktan yük/motor anahtarlama ve faz/termik koruma | Motor yol verme panoları, kompanzasyon ve otomasyon sistemleri | Kontaktörler |
Sık sorulan sorular
B, C ve D eğrili otomatik sigortalar arasındaki fark nedir?
Harf, sigortanın ani (manyetik) açma eşiğini gösterir. B eğrisi anma akımının 3-5 katında, C eğrisi 5-10 katında, D eğrisi 10-20 katında gecikmesiz açar; fark, kısa süreli akım darbelerine gösterilen toleranstadır. Aydınlatma ve priz hatlarında B veya C, transformatör ve motor gibi devreye girme akımı yüksek yüklerde D kullanılır. Eğri büyüdükçe hat sonundaki kısa devrede açma koşulunun sağlandığı projede doğrulanmalıdır.
Kesme kapasitesi (kA) neye göre seçilir?
Cihazın bağlanacağı noktadaki beklenen kısa devre akımına göre seçilir; bu akım cihazın kesme kapasitesini aşmamalıdır, aksi halde arıza akımının kesilmesi güvence altında olmaz. Kısa devre akımı besleme tarafının empedansına, yani transformatör gücüne, kablo kesitine ve uzunluğuna bağlıdır; bu yüzden ana panoda yüksek, uzak tali panolarda daha düşüktür. Değer projedeki kısa devre hesabından alınır ve ürün adındaki ya da teknik tablodaki kA değeriyle karşılaştırılır.
Bir motor çıkışında hangi şalt ürünleri birlikte kullanılır?
Üç işlev gerekir: kısa devre koruması, anahtarlama ve aşırı yük koruması. Klasik düzende bunlar sigorta, kontaktör ve termik röle ile sağlanır. İkinci düzende termik manyetik motor koruma şalteri kısa devre ve aşırı yük korumasını tek gövdede üstlenir, kontaktör yalnız anahtarlama yapar. Kutulu yol vericilerde kontaktör ve aşırı yük rölesi hazır olarak bir arada gelir. Cihazların birbirine uyumu üreticinin koordinasyon tablosundan doğrulanır.
Kaçak akım rölesi takılı bir panoda otomatik sigortaya gerek var mı?
Evet. Kaçak akım rölesi yalnız giden ve dönen akımlar arasındaki farkı izler; hattan anma değerinin üzerinde akım geçmesini ya da faz ile nötr arasındaki kısa devreyi algılamaz. Kabloyu aşırı yüke ve kısa devreye karşı otomatik sigorta veya şalter korur. İki işlevi tek gövdede isteyenler için kaçak akım korumalı otomatik sigortalar Sigortalar kategorisinde ayrı bir alt grupta listelenir.
Bir şalter aksesuarı başka marka veya seriye takılabilir mi?
Çoğunlukla hayır. Yardımcı kontak, açtırma bobini, düşük gerilim bobini, döner kol ve terminal gibi parçalar üreticinin belirli bir serisi ve gövde boyu için tasarlanır; aynı markanın farklı gövde boyları arasında bile değişmeyebilir. Bobinlerde ayrıca kumanda gerilimi ve AC ya da DC oluşu eşleşmelidir. Ürün bilgisindeki uyumluluk değerini ana cihazın etiketindeki tip koduyla karşılaştırmak gerekir.