Tornavida Nedir? Uç Tipleri ve Seçim Kriterleri
Tornavida, ucundaki profil vida başındaki yuvaya oturarak vidayı sıkan ve söken saplı el aletidir; düz, yıldız (PH), Pozidriv ve torx uçlu tipleri vardır.
Tornavida, ucundaki profille vida başındaki yuvaya oturarak vidayı sıkmaya ve sökmeye yarayan saplı el aletidir. Sap kavramayı ve torku sağlar, gövde ucu vidaya taşır. Elektrik işlerinde klemens, anahtar, priz, armatür ve pano bağlantılarında; mekanik işlerde cihaz montajında ve onarımında kullanılır.
Uç tipleri
| Uç | Vida yuvası | Ölçü nasıl verilir |
|---|---|---|
| Düz | Tek yarık | Uç kalınlığı × genişliği (mm) |
| Yıldız (Phillips, PH) | Artı biçimli yuva | PH0, PH1, PH2, PH3; en yaygını PH2 |
| Pozidriv (PZ) | Artı yuvanın kolları arasında ek ince çizgiler | PZ0, PZ1, PZ2, PZ3 |
| Torx (T) | Altı köşeli yıldız yuva | T numarası; elektronik cihazlarda T5–T10 gibi küçük ölçüler |
Seçim kriterleri
- Uç profili: Uç, vida başındaki yuvayla aynı profilde olmalıdır. PH ve PZ birbirine benzer ama birbirinin yuvasına tam oturmaz.
- Uç ölçüsü: Uç yuvayı boşluksuz doldurmalıdır. Küçük uç yuvayı sıyırır, büyük uç yuvaya oturmaz. Düz uçta genişlik yarığın boyuna yakın olmalı, uç yarıktan taşmamalıdır.
- Gövde boyu ve kalınlığı: Uzun gövde derindeki klemense, kısa gövde dar alana uygundur. Elektronikçi tip ince gövdeli tornavidalar küçük klemens vidaları ve dar yuvalar içindir.
- Sabit uç mu, bits uç mu: Değişken bits uçlu sette farklı uçlar tek sapa takılır ve takım az yer kaplar. Bits tutucunun ucu daha kalın olduğundan gömük vidalara her zaman girmez; sabit uçlu tornavida bu vidalara daha kolay ulaşır.
- İzolasyon: Gerilim altında çalışmak için 1000 V işaretli izoleli tornavida gerekir. Plastik sap kavrama içindir, metal gövde elektriği iletir.
Sık yapılan hatalar
- Küçük uçla büyük vidayı sıkmak: Yuva sıyrılır, vida bir daha sökülemeyebilir.
- PZ vidaya PH uç takmak (ya da tersi): Uç yuvadan kayar, hem uç hem vida başı aşınır.
- Tornavidayı keski ya da levye gibi kullanmak: Uç kırılır, gövde eğilir.
- Gerilimli klemense izolesiz tornavidayla dokunmak: Önce enerjiyi kesin ve gerilim olmadığını kontrol edin.
- Aşınmış uçla çalışmaya devam etmek: Yuvarlanmış uç yuvada tutunmaz; tornavidayı ya da bits ucu yenileyin.
Standart
- IEC 60900: 1000 V AC ve 1500 V DC'ye kadar gerilim altında çalışmada kullanılan izoleli el aletlerinin şartlarını belirler. Bu standarda göre üretilen aletler çift üçgen işaretiyle tanınır.
Katalogdaki tornavidalar
Tornavidalar kategorisinde 7 aktif ürün var, tamamı İzeltaş tornavida setidir:
| Set | Stok kodu |
|---|---|
| Kraft Seri Tornavida Seti, 7 parça | `4100008107` |
| Kraft Seri Düz Uçlu Tornavida Serisi, 8 parça | `4100008108` |
| Kraft Seri Yıldız Uçlu Tornavida Seti, 6 parça | `4120008106` |
| Opak Seri Tornavida Seti, 7 parça | `4300008107` |
| Elektronikçi Tip Klemens Tornavida Seti, 6 parça | `4500008106` |
| Elektronikçi Tip Klemens Torx Uçlu Tornavida Takımı, 6 parça (T5–T10) | `4530001006` |
| Değişken Bits Uçlu Tornavida Seti, 7 parça | `4815006107` |
Bu setlerin adında 1000 V izolasyon geçmez; gerilimsiz devrede ve mekanik işlerde kullanılır. Yedek uçlar Tornavida Ucu ve Bits Setleri, gerilim kontrolü için tornavida biçimli kalemler Kontrol Kalemleri kategorisindedir.
Sık sorulan sorular
Yıldız tornavida ile Pozidriv (PZ) tornavida arasındaki fark nedir?
İkisi de artı biçimli yuvaya girer. PZ yuvasında kolların arasında ek çizgiler vardır ve PZ uç bu yuvaya daha sıkı oturur. PZ vidada PH uç kayar; vidanın başındaki işarete bakarak uç seçin.
Elektronikçi tip klemens tornavidası ne işe yarar?
İnce gövdesi ve küçük ucuyla klemens bloklarındaki, röle ve kumanda cihazlarındaki küçük vidalara ve dar yuvalara ulaşır. Büyük vidalarda kullanılırsa uç burulur.
Bits uçlu tornavida mı, sabit uçlu tornavida mı almalıyım?
Farklı vida tiplerine sık geçiyorsanız ve az yer kaplasın istiyorsanız bits uçlu set; gömük vidalarla ve klemenslerle çok çalışıyorsanız sabit uçlu set daha kullanışlıdır.
Normal tornavidayla elektrik işi yapılır mı?
Enerjisi kesilmiş ve gerilimsiz olduğu doğrulanmış devrede yapılır. Gerilim altında çalışmak için IEC 60900'e göre üretilmiş, 1000 V işaretli izoleli tornavida gerekir.