Transfer Şalteri (ATS / Enversör) Seçim Rehberi
Transfer şalteri seçerken şebeke-jeneratör geçiş tipini (manuel veya motorlu otomatik ATS), 1-0-2 konum yapısını, kutup sayısını (3P/4P) ve AC-31B/AC-33B akımını karşılaştırın.
Bu rehber, Transfer Şalterleri kategorisinde şebeke-jeneratör veya çift enerji kaynağı arasında güvenli geçiş yapmak için manuel enversör ya da otomatik transfer şalteri (ATS) seçerken dikkat edilmesi gereken kriterleri açıklar.
Manuel enversör (I-0-II) ve motorlu otomatik transfer şalteri (ATS)
IEC 60947-6-1 standardına göre üretilen transfer şalterleri iki bağımsız kaynağın (Şebeke I ve Jeneratör II) aynı anda yük barasına çakışmasını mekanik ve elektriksel kilitlemeyle engeller. Küçük işletmelerde kol ile elle çevrilen manuel yük ayırıcı enversör şalterler (1-0-2) kullanılırken, kesinti anında jeneratörü otomatik devreye alan panolarda motorlu transfer şalteri veya entegre kontrol üniteli otomatik transfer şalteri (ATS) tercih edilir.
Kutup sayısı (4P nötr kesmeli), anma akımı ve kullanım kategorisi
Şebeke ve jeneratör nötr referanslarının birbirinden izole edilmesi ve kaçak akım rölelerinin hatalı açma yapmaması için transfer noktalarında 4 kutuplu (4P) şalter kullanımı standarttır. Seçim yapılırken yalnız dirençsel yük kapasitesine (AC-31B) değil, motorlu ve karışık endüktif yükleri yük altında devreye alıp ayırabilme kapasitesine (AC-32B / AC-33B) bakılmalıdır.
Transfer şalteri karşılaştırma tablosu
| Seçim Kriteri | Manuel Enversör Şalter (I-0-II) | Motorlu Transfer Şalteri | Entegre Otomatik Transfer Şalteri (ATS) |
|---|---|---|---|
| Geçiş Yöntemi | Operatör kolu ile manuel (I - 0 - II) | Harici transfer kontrol cihazı + motorlu geçiş | Üzerinde gerilim/frekans izleme beyni + motor + manuel kol |
| Anma Akımı (In) | 40 A – 3150 A | 63 A – 3200 A | 40 A – 1600 A |
| Kutup Yapısı | 3P veya 4P (mekanik kilitlemeli) | 4P (I - 0 - II üç konumlu, asma kilit yuvalı) | 4P (otomatik jeneratör start kontaklı) |
| Tipik Uygulama | Küçük atölye, tarımsal sulama, yedek besleme | Jeneratör senkron/transfer panoları | Hastane, veri merkezi, bina ana giriş ATS panosu |
Sık sorulan sorular
Transfer şalterinde 0 (sıfır) konumu neden önemlidir?
I - 0 - II yapısındaki transfer şalterlerinde "0" konumu her iki kaynağın da (şebeke ve jeneratör) yükten tamamen ayrıldığı ölü bölgedir. Bakım sırasında şalter "0" konumuna alınarak asma kilitle kilitlenebilir ve güvenli çalışma sağlanır.
Kontaktörlü enversör yerine neden kompakt/motorlu transfer şalteri tercih edilir?
Kontaktörler bobin enerjisiyle tutunduğu için gerilim dalgalanmalarında kontak bırakabilir ve yüksek kısa devre dayanımları sınırlıdır. Transfer şalterleri ise kararlı mekanik mandal yapısına sahiptir; geçiş tamamlandıktan sonra bobin enerjisi çekmez ve yüksek kısa devre akımlarına dayanır.
Jeneratör transferinde neden 4 kutuplu (4P) şalter kullanılmalıdır?
Şebeke ve jeneratör farklı topraklama/nötr koşullarına sahip olabildiğinden, geçiş sırasında nötr iletkeninin de fazlarla birlikte ayrılıp diğer kaynağa aktarılması (4 kutuplu kesme) dolaşım akımlarını ve kaçak akım rölesi açmalarını önler.