Gaz Ölçüm Cihazı Nedir? Çeşitleri ve Seçim Kriterleri
Gaz ölçüm cihazı, havadaki karbonmonoksit, karbondioksit, oksijen ya da yanıcı gaz gibi belirli bir gazın derişimini ölçen veya gaz kaçağını bulan taşınabilir cihazdır.
Gaz ölçüm cihazı (gaz ölçü aleti), havadaki belirli bir gazın derişimini ölçen ya da gaz kaçağının yerini bulan taşınabilir cihazdır. Kazan dairesi ve kombi çevresinde karbonmonoksit taramasında, kapalı mekânlarda havalandırmanın yeterliliğini gösteren karbondioksit takibinde, kapalı alana girişte oksijen ile zehirli ve yanıcı gaz kontrolünde, klima ve soğutma devrelerinde soğutucu akışkan kaçağı aramada kullanılır. Her cihaz yalnız kendi sensörünün algıladığı gazı gösterir.
Çeşitleri
| Tür | Ölçtüğü | Kullanım | Katalogdaki model |
|---|---|---|---|
| Karbonmonoksit (CO) ölçer | CO, ppm | Kazan dairesi, baca ve kombi çevresi | UNI-T UT337A |
| Karbondioksit (CO2) ölçer | CO2, ppm; sıcaklık ve nem | Ofis, sınıf, toplantı odası gibi mekânlarda havalandırma takibi | Unit A37 |
| Çoklu gaz dedektörü | O2, CO, H2S ve yanıcı gaz | Kapalı alana giriş | UNI-T UT334E+ (4'ü 1 arada) |
| Soğutucu gaz kaçak dedektörü | Soğutucu akışkan kaçağı | Klima, soğutma ve ısı pompası devreleri | UNI-T UT336A; UT336B (yarı iletken sensörlü) |
Seçim kriterleri
- Hedef gaz: Önce hangi gazın ölçüleceğini belirleyin. CO ölçer CO2'yi, CO2 ölçer CO'yu göstermez; oksijen eksikliği de ancak O2 sensörlü cihazla görülür.
- Ölçüm aralığı ve birim: Zehirli gazlar ppm, oksijen hacimce yüzde (% vol), yanıcı gaz alt patlama sınırının yüzdesi (% LEL) olarak okunur. Beklenen en yüksek değer cihazın aralığı içinde kalmalıdır.
- Sensör tipi: UT334E+ ürün verisinde zehirli gaz ve oksijen için elektrokimyasal, yanıcı gaz için katalitik yanma tipi sensör belirtilir; UT337A elektrokimyasal CO sensörlüdür. Elektrokimyasal sensörlerin ömrü sınırlıdır; değişim aralığını üretici föyünden öğrenin.
- Soğutucu akışkan uyumu: Kaçak dedektörünün algıladığı akışkan grubunu sistemdeki gazla karşılaştırın; özellikle yanıcı akışkanlı sistemlerde dedektörün o gaz için uygun olduğunu föyden doğrulayın.
- Patlayıcı ortam: Yanıcı gazın bulunabileceği alanda kullanılacak cihazda Ex (ATEX) işaretini arayın. Katalogdaki ürün adlarında bu beyan yoktur; gerekiyorsa belgeyi üreticiden isteyin.
Sık yapılan hatalar
- Yanlış gazı ölçmek: Kombi çevresinde CO2 ölçerle karbonmonoksit aramak; sonuç güvende olunduğunu gösterir ama CO ölçülmemiştir.
- Taşınabilir cihazı sabit alarm yerine koymak: El tipi cihaz yalnız ölçüm anını gösterir; sürekli izleme ve uyarı gereken mekânlarda sabit gaz alarm sistemi kurulur.
- Bump testi ve kalibrasyonu atlamak: Çoklu gaz dedektörü her kullanımdan önce bilinen gazla denenmeli, belirli aralıklarla kalibre edilmelidir.
İlgili standart
- EN 60079-29-1: Patlayıcı ortamlarda yanıcı gaz dedektörlerinin performans şartları. Yanıcı gaz ölçümünün resmi değerlendirmeye gireceği işlerde cihazın bu standarda uygunluk belgesini üreticiden isteyin.
Katalogdaki markalar
Gaz Ölçü Aletleri kategorisinde 6 aktif ürünün tamamı Unit markalıdır; fiyat ve termin teklifle verilir. Bunlardan beşi gaz cihazıdır (UT337A, A37, UT334E+, UT336A, UT336B); kategorideki UT334A ise gaz değil radyasyon dozu ölçer. Partikül (PM2.5) ölçümü için Hava Kalitesi Ölçerler, soğutma devresinde basınç ve vakum ölçümü için Manometreler kategorisine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Karbonmonoksit ölçer ile karbondioksit ölçer arasındaki fark nedir?
Karbonmonoksit (CO), eksik yanmada oluşan zehirli bir gazdır ve kazan, baca ile kombi çevresinde aranır. Karbondioksit (CO2) solunumla artar; kapalı mekânda havalandırmanın yeterliliğini gösterir. İki gaz farklı sensörlerle ölçülür; biri diğerinin yerine kullanılmaz.
4'ü 1 arada gaz dedektörü hangi gazları ölçer?
UNI-T UT334E+ oksijen (O2), karbonmonoksit (CO), hidrojen sülfür (H2S) ve yanıcı gazı birlikte ölçer. Kapalı alana girişte oksijen eksikliğini, zehirli gazı ve patlama riskini tek cihazla kontrol etmek için kullanılır.
Soğutucu gaz kaçak dedektörü nasıl kullanılır?
Cihaz temiz havada açılıp ısınması beklenir, sonra prob kaynak, rakor ve vana gibi bağlantı noktalarında yavaşça gezdirilir. Kaçağa yaklaştıkça cihazın uyarısı sıklaşır. Kesin yer köpüklü sıvı ile doğrulanabilir.
Taşınabilir gaz ölçer sabit gaz dedektörünün yerini tutar mı?
Hayır. Taşınabilir cihaz ölçüm yapılan anı ve yeri gösterir. Bir mekânı sürekli izleyip kaçakta uyarı veren ve gerektiğinde vanayı kesen sistem sabit gaz dedektörüyle kurulur.