Kablo Kanalı ve Pano İçi Delikli Kanal Ölçü Seçimi: %40–50 Doluluk Hesabı
EN 50085 duvar tipi PVC kablo kanalları ve pano içi delikli kanallarda %40–50 maksimum doluluk hesabı, 16×16 mm'den 100×100 mm'ye kablo kapasite tablosu ve galvaniz kanal seçimi.
Kablo kanalı ve pano içi delikli kanal ölçü seçimi, sıva üstü tesisatlarda ve elektrik panolarında kabloların mekanik korunmasını, düzenli ayrıştırılmasını ve aşırı ısınmadan çalışmasını sağlayan EN 50085-1 / EN 50085-2-3 kanal sistemleri standardına dayanır. Mühendislik kuralı olarak kanal iç kesitinin tamamı doldurulmaz; ısıl dağılım, büküm boşluğu ve ileride eklenecek hatlar için maksimum %40 – %50 doluluk oranı esas alınır.
> İlgili Kategori: Duvar, zemin ve pano tipi tüm ölçüleri Kablo Kanalları, Pano İçi Kablo Kanalları ve PVC Kablo Kanalları sayfalarından inceleyebilirsiniz.
1. Kablo kanalı doluluk oranı (%40–50) nasıl hesaplanır?
Yuvarlak kablolar yan yana dizildiğinde aralarında doğal hava boşlukları kalır. Bu nedenle pratik saha hesabında tek kablonun kapladığı efektif alan dış çapın karesi (`A_ef ≈ D²`) veya dairesel kesit üzerinden %45 doluluk sınırı ile hesaplanır:
- Kanal iç kesit alanı: `A_kanal = Genişlik (W) × Yükseklik (H)` (`mm²`)
- İzin verilen net kablo alanı (%45 kuralı): `Σ (π × D² / 4) ≤ 0,45 × A_kanal` (enerji kablolarında gruplama ısınmasını sınırlamak için %40, zayıf akım/kumanda hatlarında %50)
2. Standart PVC kablo kanalı ölçülerine göre kablo kapasite tablosu
Aşağıdaki tablo %45 efektif doluluk sınırına göre standart kapaklı duvar kanallarına sığabilecek yaklaşık kablo adetlerini gösterir (`CAT6 ≈ Ø6 mm`, `3×1,5 NYM/TTR ≈ Ø9 mm`, `3×2,5 NYM/TTR ≈ Ø10,5 mm`):
| Kanal ölçüsü (W × H) | Brüt kesit (`mm²`) | Maks. CAT6 (`Ø6 mm`) | Maks. `3×2,5 mm²` (`Ø10,5 mm`) | Tipik kullanım yeri |
|---|---|---|---|---|
| 16×16 mm | 256 mm² | 2 – 3 adet | 1 adet | Tekli priz/anahtar inişi veya tek data hattı |
| 25×16 mm | 400 mm² | 4 – 5 adet | 1 – 2 adet | Süpürgelik üstü çift priz veya kamera+data hattı |
| 40×25 mm | 1.000 mm² | 12 – 14 adet | 4 adet | Ofis çalışma masası besleme ve ağ toplama hattı |
| 60×40 mm | 2.400 mm² | 30 – 34 adet | 9 – 10 adet | Koridor ana güzergahı, klima boru+kablo geçişi |
| 100×100 mm | 10.000 mm² | 120+ adet | 40 adet | Sistem odası, atölye ana dağıtım ve kolon şaftı |
3. Yapışkanlı, balık sırtı, pano içi delikli ve galvaniz kanal ayrımı
- Yapışkanlı ve vidalı PVC kanallar: Yapışkanlı plastik kablo kanalları pürüzsüz seramik, cam ve boyalı alçıpan üzerinde tek yada iki ince kabloyu hızlı taşımak içindir. Ancak tavan geçişlerinde, nemli duvarlarda ve 40×40 mm üzeri ağır kanallarda akrilik bant zamanla bırakacağından her 40–50 cm'de bir dübel ve pul başlı vidayla mekanik sabitleme yapılmalıdır.
- Zemin (balık sırtı) kanallar: Kapı eşikleri ve açık ofis zeminlerinde ezilmeye ve takılmaya karşı kavisli kesitli zemin balık sırtı kablo kanalları kullanılır; içinde enerji ve data kablolarını ayıran ayrı bölmeler (seperatör) bulunur.
- EN 50085-2-3 pano içi delikli (slotted) kanallar: Pano içi kablo kanalları (`25×40`, `40×60`, `60×80`, `80×80 mm`) klemens ve şalt cihazlarının her noktasına yan tırnak aralıklarından (`4/6 mm` dar tırnak PLC kablolaması, `8/12 mm` standart tırnak güç kablolaması) doğrudan çıkış verir. Alev geciktirici sert PVC (`UL94 V-0`) veya duman yoğunluğu kritik tesislerde halojensiz (`PC/ABS`) tipler seçilir.
- Metal kablo kanalları ve kaplama sınıfı: Endüstriyel tavalarda kuru iç mekanlarda pregalvaniz sac kullanılırken, açık hava, arıtma tesisi ve nemli otoparklarda korozyona karşı sıcak daldırma galvaniz kaplama tercih edilmelidir.
Aynı kanal içinde çok sayıda güç kablosu taşındığında akım düşürme (gruplama) katsayısı için Kablo Akım Taşıma Kapasitesi ve Kesit Hesabı rehberine başvurabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
230 V enerji kablosu ile CAT6 data kablosu aynı kablo kanalından çekilebilir mi?
Bölmesiz tek gözlü kanalda yan yana uzun metraj çekilmeleri elektromanyetik girişim (EMI) ve izolasyon güvenliği açısından önerilmez. Ortak güzergah zorunluysa iç seperatör bölmeli geniş kanal (`60×40` veya `100×50 mm`) kullanılmalı ya da folyolu ekranlı CAT6A FTP kablo tercih edilmelidir.
Yapışkanlı kablo kanalı duvardan neden düşer?
Tozlu/kireçli boya yüzeyi silinmeden yapıştırılması, kanal içine kapasitesinden ağır NYM/NYY kablo yüklenmesi veya klima/güneş ısısıyla yapışkan bandın yumuşaması ana nedenlerdir; kalıcı tesisatta yapışkan yalnızca ön hizalama amacıyla kullanılıp mutlaka dübel-vida atılmalıdır.
Pano içi delikli kanalda dar tırnak (ince parmak) ne işe yarar?
4 mm tırnak / 6 mm boşluklu dar tırnaklı kanallar, `0,50 – 1,0 mm²` yüksüklü ince PLC ve klemens kablolarının klemens adımıyla tam hizalı çıkmasını sağlar ve kapak kapandığında ince tellerin yan yarıklardan dışarı taşmasını önler.
Kablo kanalı 90° köşe dönüşlerinde neden iç-dış köşe aparatı kullanılmalıdır?
Kanalın gönye kesilip keskin 90° döndürülmesi özellikle CAT6 ve çok damarlı enerji kablolarında minimum bükülme yarıçapını (`4 × D`) ihlal ederek sinyal kaybına ve kapak atmasına yol açar; hazır iç köşe, dış köşe ve L dönüş aksesuarları yumuşak kavis sağlar.