Klemens Nedir? Klemens Çeşitleri: Ray, Buat ve Sıra Klemens Seçimi
Klemens ne işe yarar? Ray klemens, buat klemensi, sıra (born) klemens, topraklama, sigortalı ve ölçme-ayırma klemensleri; kesite göre akım tablosu ve seçim kuralları.
Klemens, iki veya daha fazla iletkeni lehim ya da bant kullanmadan, sökülebilir biçimde ve güvenli temasla birleştiren bağlantı elemanıdır. Kullanım yerine göre üç ana grup vardır: pano içinde DIN rayına dizilen ray klemensler (IEC 60947-7-1), buat ve armatür içindeki ekler için buat klemensleri ve cihaz bağlantılarında kullanılan sıra (born) klemensler.
> İlgili Kategori: Tip ve kesite göre tüm seçenekleri Klemensler, Ray Klemensler ve Buat Klemensler sayfalarından inceleyebilirsiniz.
1. Klemens çeşitleri
| Klemens tipi | Montaj | Kullanım |
|---|---|---|
| Ray klemens | 35 mm DIN rayı | Pano giriş–çıkış bağlantıları, saha kablolarının sonlandırılması |
| Topraklama klemensi | DIN rayı; ayak raya iletken temas eder | Koruma iletkenleri (sarı-yeşil gövde) |
| Nötr klemensi | DIN rayı, mavi gövde | Nötr iletkenlerinin toplanması |
| Sigortalı klemens | DIN rayı | Kumanda ve sensör hatlarının cam sigortayla korunması |
| Ölçme-ayırma klemensi | DIN rayı | Akım trafosu ve ölçü devrelerinde test ve kısa devre etme |
| Buat klemensi | Buat, kasa, armatür içi | Tesisat ekleri; 2–8 iletken |
| Sıra (born) klemens | Vida ile yüzeye veya serbest | Armatür, cihaz ve motor bağlantısı; 12'li dizi kesilerek kullanılır |
| Porselen klemens | Serbest | Isıtıcı, fırın ve projektör gibi yüksek sıcaklık |
2. Bağlantı teknolojisi: vidalı, yaylı, push-in
| Teknoloji | Bağlama | Güçlü yanı | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Vidalı | Tornavidayla sıkılır | Geniş kesit aralığı, yüksek akım | Titreşimde gevşeyebilir; doğru tork gerekir |
| Yaylı | Tornavidayla yay açılır | Titreşime dayanıklı, bakım istemez | Kesit üst sınırı daha düşük |
| Push-in | Yüksüklü veya tek telli iletken doğrudan itilir | En hızlı montaj | Çok telli iletkende yüksük gerekir |
Ayrıntılı karşılaştırma Vidalı, Yaylı ve Push-in Klemens Farkı rehberindedir. Filtreyle vidalı klemensleri doğrudan listeleyebilirsiniz.
3. Ray klemens kesit–akım tablosu
Klemens, üzerindeki anma kesitiyle adlandırılır; IEC 60947-7-1'e göre tipik anma akımları:
- Klemens grubunun açık kalan yüzü nihayet plakası ile kapatılır, grubun iki ucuna durdurucu takılır.
- Aynı potansiyeldeki klemensler tel yerine köprü ile birleştirilir.
- Farklı gerilim grupları arasına ayırma plakası konur; klemensler etiketle numaralandırılır.
- Bu parçalar klemens aksesuarları altında bulunur.
4. Buat klemensi seçimi
- Mandallı (geçmeli) buat klemensi: Mandal kaldırılır, iletken takılır, mandal kapatılır. Tek telli, çok telli ve ince çok telli iletkenleri yüksüksüz kabul eder; tipik değerler 0,2–4 mm², 32 A, 450 V. Sökülüp yeniden kullanılabilir.
- Tırnaklı (itmeli) buat klemensi: Tek telli iletken doğrudan itilir; sıva altı tesisatta NYA için hızlı çözümdür, çok telli iletkene uygun değildir.
- Vidalı buat klemensi: Ortak pirinç gövdeye vidayla sıkıştırma; ekonomiktir, ancak zamanla gevşeme kontrolü ister.
İzole bantla yapılan burgu ekler zamanla gevşer ve ısınır; yangın nedenlerinin başında gelir. Hızlı kablo ekleme parçaları bu ekin yerini alır.
5. Seçim ve montaj kuralları
- Klemensin anma kesiti iletken kesitine, anma akımı devre sigortasına eşit veya büyük olmalıdır.
- Çok telli iletken vidalı klemense yüksükle bağlanır; yüksük ölçüleri için Ray Klemens, Kablo Yüksüğü ve Pabuç Seçimi rehberine bakın.
- Bir sıkıştırma noktasına tek iletken girilir; iki iletken gerekiyorsa çift girişli klemens veya ikiz yüksük kullanılır.
- İletken, klemens üzerinde yazan sıyırma boyu kadar soyulur; fazla soyulan bakır açıkta kalır, az soyulan izolasyon kontağa sıkışır.
- Alüminyum iletken yalnızca alüminyuma uygun işaretli klemense bağlanır.
- Ortam sıcaklığı 100 °C üzerindeyse porselen klemens ve ısıya dayanıklı kablo seçilir.
Sık sorulan sorular
Klemens ne işe yarar?
Kabloları lehimsiz, sökülebilir ve güvenli biçimde birbirine veya bir cihaza bağlar. Panoda düzeni, sahada bakım ve arıza aramayı kolaylaştırır.
Ray klemens ile buat klemensi arasındaki fark nedir?
Ray klemens pano içinde DIN rayına takılır ve giriş–çıkış kablolarını tek tek sonlandırır. Buat klemensi raya takılmaz; buat veya armatür içinde birkaç iletkeni tek noktada birleştirir.
2,5 mm² klemens kaç amper taşır?
IEC 60947-7-1'e göre 2,5 mm² ray klemensin anma akımı 24 A'dir. Kesin değer üreticinin etiketinde yazar.
Çok telli kabloya yüksük takmak şart mı?
Vidalı ve push-in klemenslerde evet; yüksük telleri bir arada tutar ve kontağı güvenceye alır. Mandallı buat klemensleri ve yaylı klemenslerin çoğu yüksüksüz çok telli iletkeni kabul eder.
Klemens neden ısınır veya erir?
En yaygın neden gevşek bağlantıdır: temas direnci artar ve nokta ısınır. Diğer nedenler klemensin akımına göre küçük seçilmesi ve bir sıkıştırma noktasına birden fazla iletken girilmesidir.