Lehim Suyu (Flux) Nedir? Çeşitleri ve Seçim Kriterleri
Lehim suyu, metal yüzeydeki oksidi çözüp eriyen lehimin yüzeyi ıslatarak düzgün yayılmasını sağlayan, lehim alaşımı içermeyen sıvı akıdır (flux).
Lehim suyu ya da sıvı flux, lehimlenecek metal yüzeydeki oksidi çözen ve eriyen lehimin yüzeyi ıslatıp düzgün yayılmasını sağlayan sıvı akıdır. Lehim alaşımı içermez; bağlantıyı lehim teli ya da krem lehim kurar. Elektronik kart lehiminde, bileşen ayaklarının kalaylanmasında, sökme ve yeniden lehimleme işlerinde fırça ya da şişe ucuyla sürülerek kullanılır.
Lehim suyu çeşitleri
| Tür | Özelliği | Kullanım |
|---|---|---|
| Reçine (kolofan) esaslı | Artığının korozif etkisi düşüktür | Elektronik montaj ve onarım |
| No-clean (temizleme gerektirmeyen) | Az ve korozif olmayan artık bırakır | Artığın kartta kalabileceği işler |
| Organik, suda çözünen | Temizleme gücü yüksektir; artığı yıkanır | Lehimden sonra yıkama yapılan üretim |
| İnorganik (asit ya da tuz esaslı) | En güçlü tiptir; artığı korozif | Sac ve metal işleri; elektronikte kullanılmaz |
ISO 9454-1 akıları reçine, organik ve inorganik olarak üç tipe ayırır. İnceltici (tiner) ise akı değildir: alkol esaslı akılar açık kaldıkça buharlaşıp koyulaşır, inceltici akının kıvamını geri getirmek için kullanılır.
Seçim kriterleri
- İş ve yüzey: Elektronik kartta elektronik için önerilen reçine esaslı ya da no-clean akı seçin. Aktif akılar yalnız metal işleri içindir.
- Artık temizliği: No-clean tipte artık çoğu işte kartta bırakılabilir. Diğer tiplerde artığı izopropil alkol gibi bir temizleyiciyle ya da föyde yazan yöntemle giderin.
- Lehim alaşımı: Kurşunsuz lehim daha yüksek sıcaklık ister; akının bu sıcaklıkta çalıştığını föyden kontrol edin.
- Güvenlik: Alkol esaslı akılar yanıcıdır. Tutuşabilirlik, saklama ve havalandırma için güvenlik bilgi formuna bakın.
Sık yapılan hatalar
- Lehim suyunu lehim sanmak: Akı bağlantı kurmaz; lehim teliyle birlikte kullanılır.
- Aktif akıyı kartta kullanıp temizlememek: Artık zamanla yolları ve bacakları aşındırır.
- Fazla akı sürmek: No-clean tipte bile yapışkan, kir tutan artık kalır.
- İnceltici ile akıyı karıştırmak: İnceltici yüzeydeki oksidi temizlemek için değil, akının kıvamını ayarlamak içindir.
- Şişeyi açık bırakmak: Çözücü buharlaşır, akı koyulaşır ve kirlenir.
Katalogdaki lehim suları
Lehim Suyu ve Flux kategorisinde 5 aktif ürün var; hepsi 1 LT ambalajda ve adetle satılır:
| Ürün | Marka | Not |
|---|---|---|
| PC-26 | Feray | Lehim suyu |
| PC-33 | Feray | Lehim suyu |
| PC-70 Tiner | Feray | İnceltici; akı değildir |
| SR-33 | Soldex | No-clean sıvı flux olarak tanıtılır |
| ARAX | Soldex | Lehim suyu; elektronikte kullanmadan önce föyden kullanım alanını kontrol edin |
Aynı adı taşıyan bazı lehim tellerinde Arax, metal işlerine yönelik yüksek aktiviteli bir akıdır. Macun kıvamında akı için lehim pastalarına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Lehim suyu ne işe yarar?
Yüzeydeki oksidi çözer, lehimin yüzeye tutunup akmasını sağlar. Oksitlenmiş bacaklarda, kart onarımında ve sökme sonrası yeniden lehimde lehimin düzgün yayılmasına yardım eder.
No-clean flux artığı temizlenmeli mi?
Çoğu işte gerekmez. Kart üzerine koruyucu vernik sürülecekse ya da föy temizlik öneriyorsa artık izopropil alkolle temizlenir.
Lehim suyu mu, lehim pastası mı kullanmalıyım?
Kart yüzeyine ince ve eşit sürmek için lehim suyu, kablo ucu kalaylama gibi akının yerinde kalması gereken işlerde lehim pastası daha pratiktir.
Lehim suyu nasıl saklanır?
Kapağı kapalı, ısı ve alev kaynağından uzak ve çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın. Koyulaşan akı için üreticinin önerdiği inceltici kullanılır.