Lüksmetre Nedir? Çeşitleri ve Seçim Kriterleri

Lüksmetre (lüxmetre), bir yüzeye düşen ışığın miktarını, yani aydınlık düzeyini lüks (lx) cinsinden ölçen el tipi ışık ölçerdir.

Lüksmetre (lüxmetre, ışık ölçer), bir yüzeyin birim alanına düşen ışık akısını, yani aydınlık düzeyini lüks (lx) cinsinden ölçen cihazdır; 1 lx, bir metrekareye düşen 1 lümendir. Ofis, atölye, depo, derslik ve otoparkta aydınlatmanın proje değerini tutup tutmadığını görmek, armatür değişiminden önce ve sonra düzeyi belgelemek için kullanılır. Lüksmetre lambanın toplam ışık akısını (lümen) ya da renk sıcaklığını (K) ölçmez.

Çeşitleri

• Mini (cep tipi) lüksmetre: Sensör gövdenin üstündedir; hızlı kontrol ve servis işleri içindir. Katalogda UNI-T UT383 ve UT383S.
• Bluetooth'lu lüksmetre: Ölçümü telefondaki uygulamaya aktarır, çok noktalı ölçümün kaydını kolaylaştırır. Katalogda UNI-T UT383BT (iENV uygulaması).
• Geniş aralıklı, yüksek çözünürlüklü lüksmetre: Çok düşük ve çok yüksek düzeyleri okur; acil aydınlatma ve dış mekân ölçümüne uygundur. Katalogda UNI-T UT381A.
• Ayrık sensörlü lüksmetre: Sensör başlığı kabloyla gövdeden ayrılır; ölçen kişinin gölgesi ölçüme karışmaz. Katalogda bu tipi model sayfasından kontrol edin.

UV ışınımı ve bitki yetiştirme ışığı (PAR) ölçümü farklı sensör ister; lüksmetre ışığı insan gözünün duyarlılığına göre değerlendirir.

Seçim kriterleri

1. Ölçüm aralığı: İç mekân aydınlatması çoğunlukla birkaç yüz ile birkaç bin lüks arasındadır; doğrudan güneş ışığı 100.000 lx'i aşabilir. UT383 serisi yaklaşık 200.000 lx'e, UT381A 400.000 lx'e kadar ölçer.
2. Çözünürlük: Acil aydınlatma ve gece dış mekân ölçümünde 1 lx'in altındaki değerler okunur; UT381A 100 lx'in altında 0,01 lx çözünürlük verir.
3. Doğruluk ve ışık kaynağı: Lüksmetreler çoğunlukla 2856 K akkor lamba ışığıyla kalibre edilir; LED ve deşarj lambasında spektrum farklı olduğu için hata büyür. Unit (UNI-T), UT381A için bu kaynakta ±%3, diğer kaynaklarda ±%6 doğruluk verir; UT383 serisinde doğruluk ±(%4 + 8 hane) düzeyindedir.
4. Kosinüs düzeltmesi: Işık sensöre eğik açıyla geldiğinde ölçümün doğru kalmasını sağlar; çok armatürlü geniş alanlarda önemlidir.
5. İşlevler ve kayıt: MAX/MIN, veri tutma (HOLD) ve otomatik kademe yaygındır; ölçüm raporu için Bluetooth ya da hafıza işi hızlandırır.
6. Kalibrasyon belgesi: Resmi rapora girecek ölçümde cihazın geçerli kalibrasyon sertifikası istenir.

Doğru ölçüm nasıl yapılır?

• Sensörü çalışma düzlemine paralel tutun; masa ölçümünde sensör masa yüzeyinde olmalıdır.
• Kendi gölgenizi ve açık renkli giysilerden gelen yansımayı sensörden uzak tutun.
• Lambaları yaktıktan sonra ışık düzeyi oturana kadar bekleyin.
• Tek noktaya değil, alana yayılmış noktalara bakın; ortalama değeri ve en düşük değerin ortalamaya oranını (düzgünlük) birlikte değerlendirin.
• Yapay aydınlatmayı ölçerken gün ışığını perdeleyin ya da akşam ölçün.

Sık yapılan hatalar

• Lüksü lümenle karıştırmak: Lümen lambanın verdiği toplam ışıktır, lüks yüzeye ulaşan miktardır; aynı lamba uzaktaki yüzeyde daha düşük lüks verir.
• LED ölçümünde kalibrasyon kaynağı farkını hesaba katmamak.
• Tek nokta ölçümünü bütün mekânın değeri saymak.
• Telefon uygulamasıyla rapor hazırlamak: Telefonun ışık sensörü ekran parlaklığı için yapılmıştır, kalibre değildir.

İlgili standartlar

• EN 12464-1 (TS EN 12464-1): İç mekân çalışma alanlarında istenen aydınlık düzeyi ve düzgünlük.
• EN 12464-2: Dış mekân çalışma alanlarının aydınlatması.
• EN 1838: Acil durum aydınlatmasında kaçış yolu ve açık alan aydınlık düzeyleri.

Katalogdaki modeller

Lüksmetreler (Işık Ölçerler) kategorisinde Unit markasının 5 aktif ürünü var. Bunların 4'ü lüksmetredir: UT381A, UT383, UT383S ve Bluetooth'lu UT383BT. Beşinci ürün UT385, lazer ışınının gücünü (0–39,99 mW) ölçen bir lazer gücü ölçerdir, aydınlık düzeyi ölçmez. Ses, hava hızı ve titreşim ölçümü için Çevresel Ölçüm Aletleri kategorisine bakın.

Sık sorulan sorular

Ofiste kaç lüks olmalı?

EN 12464-1'e göre yazma, okuma ve bilgisayar işi yapılan çalışma yüzeyinde 500 lx istenir. Koridor ve depo gibi alanlarda değer daha düşüktür; mekânın kesin değeri aydınlatma projesinde yazar.

Lüksmetre ile lambanın lümen değeri ölçülür mü?

Hayır. Lüksmetre yüzeye düşen ışığı ölçer; lambanın toplam lümen değeri entegre küre gibi laboratuvar düzenekleriyle ölçülür.

LED aydınlatmada lüksmetre doğru ölçer mi?

Ölçer, ancak hata payı akkor lambaya göre büyüktür. Üreticinin farklı ışık kaynakları için verdiği doğruluğa bakın; UT381A'da bu değer ±%6'dır.

Mini lüksmetre ile Bluetooth'lu model arasındaki fark nedir?

Ölçüm işlevi aynıdır; UT383BT değerleri telefona aktarır, çok noktalı ölçümde kayıt tutmayı ve rapor hazırlamayı kolaylaştırır.