Ölçü ve Kontrol Cihazları Seçim Rehberi
Pano tipi multimetreler, enerji sayaçları, ampermetre-voltmetreler, PID sıcaklık kontrol cihazları, problar ve sayıcılarda ölçü ve bağlantı seçimi.
Ölçü ve kontrol cihazları nedir? Pano tipi ölçü ve kontrol cihazları; elektrik panolarında akım, gerilim, frekans ve enerji tüketimini izleyen göstergeler ile sıcaklık, devir, süre ve proses büyüklüklerini ölçüp röle/SSR çıkışlarıyla kontrol eden endüstriyel otomasyon cihazlarıdır.
Bu rehber Ölçü ve Kontrol Cihazları kategorisindeki ürünleri pano kesim ölçüsü, sensör/akım trafosu girişi ve çıkış tipine göre seçerken bakılacak noktaları açıklar. El tipi multimetre ve pensampermetreler için Ölçü Aletleri Seçim Rehberi yazısına bakabilirsiniz.
Alt kategoriler ve kullanım yerleri
- Pano tipi multimetreler ve elektrik enerji sayaçları: Üç fazlı akım, gerilim, frekans, aktif/reaktif güç ve tüketim (kWh) değerlerini tek ekranda izleyen şebeke analizörleri, multimetreler ve ray tipi sayaçlar.
- Ampermetreler, voltmetreler, frekansmetreler ve ölçü şöntleri: Pano kapağına 72×72 mm veya 96×96 mm ölçüde takılan dijital/analog tek büyüklük göstergeleri ve DC akım şöntleri.
- Sıcaklık ve ısı kontrol cihazları ile sıcaklık probları: J/K tipi termokupl veya PT100 sensör girişli PID/On-Off dijital termostatlar ve daldırma/rekorlu/yüzey sıcaklık probları.
- Proses göstergeler, profil kontrol cihazları ve sensörler ve transmitterler: 0–10 V / 4–20 mA analog sinyalleri okuyan ve kontrol eden proses cihazları.
- Takometreler ve sayıcılar ile çalışma saati sayaçları: Üretim adedi, metraj, devir (RPM) ve makine toplam çalışma süresi sayaçları.
- Potansiyometreler: Sürücü (inverter) hız referansı için Ø22 mm pano tipi ayar potansiyometreleri.
Cihaz grupları karşılaştırma tablosu
| Cihaz Grubu | Tipik Pano Ölçüsü | Giriş Sinyali | Çıkış / Haberleşme | Kullanım Amacı |
|---|---|---|---|---|
| Pano Tipi Multimetre / Analizör | 96×96 mm veya DIN Ray | 3 Faz Gerilim + X/5 A Akım Trafosu | RS-485 Modbus / Dijital Çıkış | Pano enerji izleme ve uzaktan okuma |
| Elektrik Enerji Sayacı | DIN Ray (Modüler) / Pano | Direkt (≤80–100 A) veya X/5 A | Pulse / RS-485 / M-Bus | Alt pano ve makine kWh tüketim takibi |
| Sıcaklık Kontrol Cihazı (PID) | 48×48, 72×72, 96×96 mm | PT100, J, K, T, S Termokupl | Röle (Kontaktör) veya SSR (12–24 V DC) | Fırın, ekstrüder ve kalıp ısı kontrolü |
| Takometre ve Sayıcı | 48×48, 72×72, 96×48 mm | PNP/NPN Sensör veya Enkoder | Röle / Transistör çıkış | Boy kesme, adet sayma ve devir izleme |
Sık sorulan sorular
Sıcaklık kontrol cihazında Röle çıkışı mı yoksa SSR çıkışı mı seçilmelidir?
Isıtıcı rezistanslar kontaktör ile yavaş periyotlarda (On-Off) açılıp kapatılacaksa röle çıkışlı model seçilir. Hassas PID sıcaklık kontrolünde rezistanslar saniyede birçok kez anahtarlanacaksa mekanik kontaktör ömrü yetmeyeceğinden SSR sürücü çıkışlı cihaz ve solid state röle kullanılmalıdır.
Direkt bağlı sayaç ile akım trafolu (X/5 A) sayaç farkı nedir?
Hat akımı sayacın direkt akım sınırının (genellikle 63 A, 80 A veya 100 A) altındaysa iletkenler doğrudan sayaca girer. Daha yüksek akımlı hatlarda baraya uygun oranda (örneğin 250/5 A) akım trafosu takılır ve X/5 A uyumlu sayaç veya multimetre kullanılır.
PT100 ile J/K tipi termokupl sıcaklık probu nasıl ayırt edilir?
PT100 bir direnç termometresidir (0 °C'de 100 ohm); genellikle -50 °C ile +400 °C arasında yüksek doğruluk gerektiren uygulamalarda 3 telli olarak kullanılır. J ve K tipi termokupllar ise iki farklı metalin birleşiminden mV üretir ve +400 °C üzeri yüksek sıcaklıklı fırınlarda tercih edilir.