Pako Şalter (0-1 / 1-0-2) ve Termik Röle (95-96 / 97-98) Bağlantı Şeması
TS EN 60947-3 pako şalterlerde 0-1 aç-kapa ve 1-0-2 envanter/transfer bağlantısı nasıl yapılır? TS EN 60947-4-1 termik aşırı yük rölesi 95-96 NC ve 97-98 NO yardımcı kontak devresi.
Endüstriyel kumanda ve dağıtım panolarında pako (kamlı) şalterler (TS EN 60947-3) devreyi elle ayırma ve kaynak/yön seçme görevini üstlenirken, termik aşırı yük röleleri (TS EN 60947-4-1) kontaktörün altına bağlanarak üç fazlı asenkron motorları aşırı akım ve faz kaybı ısınmasına karşı korur.
> İlgili Kategori: Teknik özellikleri ve model seçeneklerini doğrudan Pako Şalterler, Termik Röleler ve Kontaktörler sayfalarından karşılaştırabilirsiniz.
Pako şalter (0-1 ve 1-0-2) nasıl bağlanır?
Pako şalterin gövdesi içindeki kam diskleri, kol çevrildikçe belirli kontak çiftlerini kapatır. Klemens numaraları üretici ve kutup sayısına (1P, 3P, 4P) göre gövde yanındaki kontak tablosunda (`X` işareti kapalı kontağı gösterir) yer alır:
| Şalter Tipi | Konum Dizilimi | Güç Bağlantı Mantığı | Kullanım Kategorisi ve Saha Uyarısı |
|---|---|---|---|
| Aç – Kapa Şalter | `0 – 1` (60° veya 90°) | Üç faz giriş `1–3–5` (`R–S–T`), motor/yük çıkışı `2–4–6` (`U–V–W`). 4 kutuplu modelde 4. kutup nötrü keser. | Rezistif/genel yükte AC-21A, doğrudan motor anahtarlamada AC-23A gücüne göre seçilir. |
| Envanter / Transfer Şalteri | `1 – 0 – 2` | Fabrika çıkışlı köprülü ortak uçlara yük (alıcı) bağlanır; 1. grup giriş uçlarına 1. kaynak (Şebeke), 2. grup giriş uçlarına 2. kaynak (Jeneratör / Yedek pompa) bağlanır. | Ortadaki `0` konumu iki kaynağın birbirine çakışmasını önleyen ölü bölgedir; şebeke–jeneratör geçişinde mutlaka 4 kutuplu (3 Faz + Nötr) seçilmelidir. |
| Yön Değiştirici (Enversör) | `1 – 0 – 2` (İleri–Dur–Geri) | Üç fazlı asenkron motorda `1` ve `2` konumları arasında iki fazın (`L1` ile `L3`) yeri gövde üzerindeki iç köprülerle çaprazlanır. | Motor tam durmadan `1`'den `2`'ye ani geçiş mekanik darbe ve yüksek ters akım üretir; kumandalı sistemde elektriksel kilitlemeli kontaktör tercih edilir. |
> Önemli Güvenlik Kuralı: Pako şalter aşırı yük veya kısa devre açtırma elemanı değildir; öncesinde mutlaka uygun sigorta, kompakt şalter veya motor koruma şalteri bulunmalıdır.
Termik röle güç ve kumanda uçları (95-96 / 97-98) nasıl bağlanır?
Termik röle tek başına güç devresini kesmez; içindeki bimetal şeritler ısındığında yardımcı kumanda kontağını açarak önündeki kontaktörün bobin enerjisini keser (yapısal fark için motor koruma şalteri ile termik röle farkı yazısına bakın):
- Güç uçları (`1/L1 - 3/L2 - 5/L3 → 2/T1 - 4/T2 - 6/T3`): Giriş bakır çatal uçları doğrudan kontaktörün alt çıkış klemenslerine takılır ve sıkılır; motor kablosu termik rölenin `T1-T2-T3` uçlarından çıkar.
- `95 – 96` (NC — Normalde Kapalı Açtırma Kontağı): Kumanda fazından gelen stop/start devresine seri bağlanır; `96` ucundan çıkan tel kontaktör bobininin `A1` ucuna gider. Motor aşırı akım çektiğinde `95-96` açılır ve kontaktörü düşürür.
- `97 – 98` (NO — Normalde Açık Arıza Sinyal Kontağı): Termik attığında kapanır; pano kapağındaki “Termik Arıza” ikaz lambasını yakmak veya PLC dijital girişine arıza bilgisi göndermek için kullanılır.
- Akım ayarı (Ir): Kadran, motor etiketindeki nominal tam yük akımına (`Ir = 1,0 × In`) ayarlanır. Yıldız–üçgen yol vermede termik röle üçgen kolunun içinde (kontaktör altında) ise hattan geçen kol akımı faz akımı olduğundan `0,58 × In` değerine ayarlanır.
Sık sorulan sorular
Termik röle kısa devreye karşı koruma sağlar mı?
Hayır. Termik röle yalnızca aşırı yük ve faz kesilmesi kaynaklı ısınmayı algılar; kısa devre anında devreyi kesmek için önünde aM/gG sigorta veya manyetik motor koruma şalteri bulunmalıdır.
Termik rölede H (Hand) ve A (Auto) reset konumu ne anlama gelir?
`H` (Manuel) konumunda termik attıktan sonra arıza giderilip teknisyen reset butonuna basana kadar `95-96` kontağı kapalı konuma dönmez; iş güvenliği açısından motorların kendiliğinden yeniden kalkmasını önlemek için standart kumanda devrelerinde manuel (`H`) reset tercih edilir.
Şebeke–jeneratör 1-0-2 pako şalterde neden 3 kutup yerine 4 kutup kullanılır?
Farklı topraklama/nötr rejimine sahip iki kaynağın nötrlerinin ortak kalması kaçak akım rölelerinin yanlış açmasına ve nötr dönüş akımlarının dolaşmasına yol açabileceği için fazlarla birlikte nötrün de `1-0-2` üzerinden anahtarlanması güvenli pano standardıdır.