Yangın Kabloları Farkı: J-H(St)H Halojensiz Kablo ve FE180 / PH120 Yangına Dayanıklı Kablo
J-H(St)H yangın alarm kablosu ile FE180, PH120 ve E30–E90 yangına dayanıklı kabloların farkı; IEC 60331, EN 50200 deneyleri ve hangi devrede hangisinin seçileceği.
Yangın kablolarında iki ayrı özellik sıkça karıştırılır: kablonun yangını büyütmemesi (halojensiz, alev iletmeyen, düşük duman) ve kablonun yangın sırasında çalışmaya devam etmesi (devre bütünlüğü). `J-H(St)H` birincisini, `FE180` / `PH120` işaretli kablolar ikincisini de sağlar. Fark, IEC 60331 ve EN 50200 deneyleriyle tanımlanır.
> İlgili Kategori: Tip ve kesite göre tüm seçenekleri Yangın Kabloları, Yangına Dayanıklı Kablolar ve Yangın Alarm Kabloları sayfalarından inceleyebilirsiniz.
1. Yangına tepki ile yangına dayanım farkı
| Özellik | Ne anlatır? | İlgili deney | Kabloda işaret |
|---|---|---|---|
| Halojensiz | Yanarken korozif asit gazı çıkarmaz | IEC 60754 | H, HFFR, LSZH |
| Düşük duman | Kaçış yolunda görüşü kapatmaz | IEC 61034 | LS, s1 |
| Alev iletmez | Alev kablo boyunca ilerlemez | IEC 60332-1-2, 60332-3 | — |
| Yalıtım bütünlüğü | Alev altında iletkenler kısa devre olmadan akım taşır | IEC 60331 | FE180 |
| Devre bütünlüğü (darbeli) | Alev + mekanik darbe altında devre çalışır | EN 50200 | PH30 / PH60 / PH90 / PH120 |
| Sistem fonksiyon sürekliliği | Kablo, taşıyıcı ve kelepçeyle birlikte çalışır | DIN 4102-12 | E30 / E60 / E90 |
İlk üç satır yangına tepki özelliğidir; kablo yangını beslemez ama yangında işlevini kısa sürede kaybeder. Son üç satır yangına dayanım özelliğidir ve iletken üzerine sarılan mika bant ya da seramikleşen silikon yalıtımla sağlanır.
2. J-H(St)H kablo nedir?
Harf kodu: `J` tesisat kablosu, `H` halojensiz yalıtım, `(St)` alüminyum folyo statik ekran ve akıtma teli, `H` halojensiz dış kılıf.
- Bükümlü çiftlerden oluşur; ölçü çift sayısı × 2 × iletken çapı (mm) olarak verilir: `1×2×0,8`, `2×2×0,8`. Buradaki 0,8 çaptır, kesit değildir; 0,8 mm çap ≈ 0,5 mm² eder.
- Yangın algılama hatlarında kılıf kırmızıdır.
- Düz `J-H(St)H` yalnızca halojensiz ve alev iletmez yapıdadır; devre bütünlüğü yoktur.
- Yangında çalışması gereken hatlar için mika bantlı JE-H(St)H FE180 / E30–E90 tipi seçilir; görünüş aynıdır, baskıdaki `FE180` ve `E30` ibareleri ayırt eder.
3. FE180, PH120 ve E90 ne demek?
| İşaret | Standart | Deney koşulu | Süre | Kanıtladığı |
|---|---|---|---|---|
| FE180 | IEC 60331 | En az 750 °C alev, darbe yok, yalnız kablo | 180 dk | Yalıtım bütünlüğü |
| PH120 | EN 50200 | 842 °C alev + düzenli mekanik darbe, çap ≤ 20 mm kablo | 120 dk (PH30, PH60, PH90 kademeleri var) | Darbeli ortamda devre bütünlüğü |
| E30 / E90 | DIN 4102-12 | Fırında standart yangın eğrisi, kablo + tava + kelepçe birlikte | 30 / 90 dk | Tesisatın bütün olarak çalışması |
- FE180, kablonun yangında 180 dakika çalışacağı anlamına gelmez. Deneyde mekanik darbe ve taşıyıcı sistem yoktur; gerçek fonksiyon süresini PH ve E sınıfı gösterir.
- E30/E90 sınıfı yalnızca deneyde kullanılan taşıyıcı sistemle (tava, kelepçe, dübel aralığı) birlikte geçerlidir; plastik kroşe ve plastik dübel yangında erir ve kablo düşer.
- Enerji tarafında aynı mantık N2XH FE180 kablolar için geçerlidir: düz N2XH halojensizdir ama yangına dayanıklı değildir.
4. Hangi devrede hangi kablo?
| Devre | Gereken özellik | Tipik kablo |
|---|---|---|
| Adresli yangın algılama çevrimi (dedektör, buton) | Halojensiz, ekranlı; proje isterse devre bütünlüğü | J-H(St)H veya JE-H(St)H FE180, 1×2×0,8 |
| Siren, flaşör, sesli tahliye hattı | Yangına dayanıklı | JE-H(St)H FE180 PH120, 2×1 mm² ve üzeri ekranlı tipler |
| Acil aydınlatma, yangın pompası, duman tahliye fanı, itfaiye asansörü beslemesi | Yangına dayanıklı enerji kablosu | N2XH FE180 / E90 |
| Normal aydınlatma ve priz (insan yoğun bina) | Halojensiz, düşük duman | N2XH, halojensiz tesisat kabloları |
Türkiye'de Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yangın sırasında çalışması gereken sistemlerin kablolarında yangına dayanım şartı arar; süre ve sınıf için proje ve onaylı şartname esas alınır.
Yangın alarm çevrimlerinde kesit, çevrim uzunluğu ve cihaz akımına göre gerilim düşümüyle doğrulanır; uzun siren hatlarında 1×2×1,5 mm² yangın alarm kablosu gibi kalın kesitler gerekir.
5. Montajda dikkat edilecekler
- Ekran (akıtma teli) çevrim boyunca sürekli tutulur ve yalnızca panel tarafında topraklanır.
- Yangına dayanıklı kablo metal kelepçe ve çelik dübelle, üreticinin belirttiği aralıkta tespit edilir.
- Ek yapılacaksa yangına dayanıklı seramik klemensli ek kutusu kullanılır; standart plastik buat devre bütünlüğünü bozar.
- Bükme yarıçapı kablo çapının en az 8–10 katı tutulur; mika bant keskin bükmede çatlar.
- Yangın alarm kabloları enerji kablolarıyla aynı tavada ayırıcı olmadan taşınmaz.
Sık sorulan sorular
J-H(St)H kablo yangına dayanıklı mıdır?
Hayır. Düz J-H(St)H halojensiz ve alev iletmez bir kablodur, ancak alev altında kısa sürede kısa devre olur. Yangına dayanım için baskısında FE180 ve PH veya E sınıfı yazan JE-H(St)H tipi gerekir.
FE180 ile PH120 arasındaki fark nedir?
FE180, IEC 60331'e göre darbesiz alev deneyinde 180 dakikalık yalıtım bütünlüğünü gösterir. PH120, EN 50200'e göre 842 °C alev ve mekanik darbe altında 120 dakika devre bütünlüğünü gösterir ve gerçek yangın koşuluna daha yakındır.
Halojensiz kablo ile yangına dayanıklı kablo aynı şey mi?
Hayır. Halojensiz kablo zehirli ve korozif gaz çıkarmaz; yangına dayanıklı kablo ise yangın sırasında akım taşımayı sürdürür. Yangına dayanıklı kabloların tamamı halojensizdir, tersi doğru değildir.
2×0,8 yangın kablosu kaç mm²?
0,8 mm iletken çapıdır; kesiti yaklaşık 0,5 mm² eder. 2×2×0,8 ifadesi iki çift, yani dört damar anlamına gelir.
Yangın alarm kablosunun rengi neden kırmızı?
Yangın algılama ve ihbar hatlarının diğer zayıf akım kablolarından ayırt edilmesi için kırmızı kılıf kullanılır. Yangına dayanıklı tipler çoğunlukla turuncu veya kırmızıdır; belirleyici olan renk değil, kılıf üzerindeki baskıdır.