Yıldız-Üçgen Zaman Rölesi Nedir? Çeşitleri ve Seçim Kriterleri
Yıldız-üçgen zaman rölesi, üç fazlı motora yıldız-üçgen yol verilirken yıldız kontaktöründen üçgen kontaktörüne geçişi zamanlayan kumanda rölesidir.
Yıldız-üçgen zaman rölesi, üç fazlı asenkron motora yıldız-üçgen yol verilirken yıldız kontaktöründen üçgen kontaktörüne geçişi zamanlayan kumanda rölesidir. Motor ayarlanan süre boyunca yıldız bağlantıda hızlanır; süre dolunca röle yıldız kontaktörünü bırakır ve kısa bir geçiş beklemesinden sonra üçgen kontaktörünü çektirir. Yıldız bağlantıda motorun kalkış akımı ve torku, doğrudan yol vermeye göre yaklaşık üçte bire düşer.
Nasıl çalışır?
Yol vericide ana, yıldız ve üçgen olmak üzere üç kontaktör bulunur; röle iki süreyi yönetir:
- Yıldız süresi: Motorun yıldız bağlantıda devrini alması için ayarlanan süre.
- Geçiş süresi: Yıldız kontaktörü açıldıktan sonra üçgen kontaktörü kapanmadan önceki kısa bekleme. Bu bekleme yıldız kontaktöründeki arkın sönmesini bekler ve iki kontaktörün aynı anda kapalı kalıp faz faza kısa devre oluşturmasını önler.
Yöntemin uygulanabilmesi için motorun şebeke geriliminde üçgen bağlı çalışacak şekilde etiketlenmiş olması gerekir: 400 V şebekede motor etiketinde 400/690 V yazar ve klemens kutusunda altı uç bulunur.
Çeşitleri ve katalogdaki modeller
İki tip vardır: kendi beslemesiyle çalışan elektronik röleler ve kontaktörün önüne takılan, besleme istemeyen pnömatik ek bloklar.
| Model | Tip | Besleme | Yıldız süresi | Geçiş süresi | Çıkış |
|---|---|---|---|---|---|
| Schneider Electric RE22R1QCMU | Elektronik, 22,5 mm modüler | 24–240 V AC/DC | 0,05–300 sn, kademeli | 50 ms | 1 C/O, 8 A |
| Schneider Electric RE10RQM7N | Elektronik, Harmony | 240 V AC | Belirtilmemiş | Belirtilmemiş | 1 NA + 1 NA, 5 A |
| Schneider Electric LADS2 | Pnömatik ek blok, TeSys Deca | Gerekmez | 1–30 sn | Yaklaşık 40 ms, sabit | 1 NA + 1 NK |
| Entes SER-YU (M4091) | Elektronik | 230 V AC | Belirtilmemiş | Belirtilmemiş | Belirtilmemiş |
| Tense ERV-YU | Elektronik | 220 V AC | Belirtilmemiş | Belirtilmemiş | Belirtilmemiş |
Schneider değerleri üretici föylerinden, Entes ve Tense beslemesi ürün adından alınmıştır.
Seçim kriterleri
- Besleme gerilimi: Elektronik rölenin beslemesi kumanda devresinin gerilimiyle aynı olmalıdır. Kumanda 24 V DC ise RE22R1QCMU uygundur; LADS2 besleme istemez.
- Yıldız süresi aralığı: Motorun yıldızda devrini alması için gereken süre ayar aralığının içinde kalmalıdır. Fan ve volan gibi yavaş hızlanan yüklerde aralığın üst sınırına dikkat edin.
- Geçiş süresi: Çok kısa geçiş, yıldız kontaktöründeki ark sönmeden üçgenin kapanmasına yol açabilir. Geçiş süresi RE22R1QCMU'da 50 ms, LADS2'de yaklaşık 40 ms'dir.
- Kontak düzeni ve yük: Tek C/O kontaklı ve iki ayrı çıkışlı modellerin bağlantı şeması farklıdır; şemayı föyden alın. Kontaktör bobinlerinin çektiği güç, röle kontağının değerini aşmamalıdır.
- Montaj: LADS2 panoda ayrı yer kaplamaz ama yalnız uyumlu TeSys kontaktörlerin önüne takılır.
Sık yapılan hatalar
- Röleyi motor koruması sanmak: Röle yalnız geçişi zamanlar; aşırı yük koruması termik röle ya da motor koruma şalteriyle yapılır.
- Termik röleyi motor anma akımına ayarlamak: Termik röle ana kontaktörden sonra sargı hattına bağlıysa üzerinden sargı akımı geçer; ayar, motor anma akımının yaklaşık 0,58 katıdır (In/√3).
- Kilitlemeyi yalnız röleye bırakmak: Yıldız ve üçgen kontaktörleri ayrıca birbirinin NK kontağıyla elektriksel olarak kilitlenmelidir.
- 230/400 V etiketli motora 400 V şebekede yıldız-üçgen yol vermek: Bu motor 400 V şebekede yıldız çalışır; üçgene geçince sargılar aşırı gerilim görür.
İlgili standartlar
- IEC 61812-1: Endüstriyel ve konut kullanımı için zaman röleleri.
- IEC 60947-4-1: Kontaktörler ve motor yol vericiler; yıldız-üçgen yol vericiler bu standardın kapsamındadır.
Katalogdaki yıldız-üçgen zaman röleleri
Yıldız-Üçgen Zaman Röleleri kategorisinde 5 aktif ürün var: Schneider Electric 3 (RE22R1QCMU, RE10RQM7N, LADS2), Entes 1 (SER-YU) ve Tense 1 (ERV-YU). RE10RQM7N'nin fiyatı teklifle verilir, diğerleri doğrudan sipariş edilir.
Yol verici devresinin diğer elemanları Kontaktörler ve Termik Röleler kategorilerinde, elle kumandalı yol verme için şalterler Yıldız-Üçgen Şalterler kategorisindedir.
Sık sorulan sorular
Yıldız-üçgen zaman rölesi kaç saniyeye ayarlanır?
Sabit bir değer yoktur. İlk çalıştırmada motor akımını izleyin: kalkış akımı yıldızda düşüp sabitlendiği ve motor devrini aldığı anda geçiş olacak şekilde ayarlayın.
Yıldız-üçgen zaman rölesi ile çekmede gecikmeli zaman rölesi arasındaki fark nedir?
Çekmede gecikmeli röle tek çıkışı zamanlar. Yıldız-üçgen rölesi yıldız ve üçgen çıkışlarını sırayla ve aralarında geçiş beklemesiyle anahtarlar.
Pnömatik blok ile elektronik röle arasındaki fark nedir?
LADS2 gibi pnömatik blok kontaktörün önüne takılır, besleme istemez ve zamanlı yardımcı kontak gibi çalışır. Elektronik röle DIN raya takılır ve ayrı beslenir; RE22R1QCMU daha geniş, kademeli ayar sunar.