CEE Norm Endüstriyel Fiş ve Priz Seçimi: 16A–125A, 3P/4P/5P Kutup ve IP44–IP67
IEC 60309 (CEE norm) sanayi tipi fiş ve prizlerde 230V mavi / 400V kırmızı renk kodları, 2P+E (3 kutup), 3P+E (4 kutup) ve 3P+N+E (5 kutup) ayrımı, 6h toprak pimi ve IP44/IP67 sızdırmazlık.
CEE norm endüstriyel fiş ve priz seçimi, fabrika, şantiye, liman ve mobil jeneratör hatlarında farklı gerilim, frekans ve akım kademelerindeki ekipmanların birbirine yanlışlıkla takılmasını mekanik olarak imkansız kılan IEC 60309-1 / IEC 60309-2 uluslararası sanayi konnektör standardına dayanır. Doğru eşleştirme için akım (`A`), kutup sayısı (`3P / 4P / 5P`), gerilim rengi, toprak pimi saat konumu (`6h`) ve IP koruma sınıfı aynı anda tutmalıdır.
> İlgili Kategori: Akım ve kutup kombinasyonlarını doğrudan CEE Norm Fiş ve Prizler, CEE Kombinasyon Kutuları ve Trifaze Kauçuk Fiş ve Prizler kategorilerinden inceleyebilirsiniz.
1. IEC 60309 renk kodu, `6h` saat yönü ve 3 / 4 / 5 kutup farkı
IEC 60309 konnektörlerde gövde rengi çalışma gerilimini, kalın topraklama (`PE`) piminin kama kanalına göre saat kadranındaki açısı (`6h` = saat 6 yönü, `50/60 Hz` standart şebeke) ise gerilim-frekans anahtarlamasını belirler:
| Gövde rengi ve gerilim | Kutup dizilimi | Toplam pim | Tipik kullanım alanı |
|---|---|---|---|
| Mavi ([220–240 V](/tr/kategori/elektrik-ve-tesisat/endustriyel-fis-ve-prizler/cee-norm-fis-ve-prizler?ozellik=calisma-gerilimi:220%E2%80%93240%20V), `6h`) | 2P + E (3 Kutup) | 3 pim (`L + N + PE`) | Karavan elektriği, monofaze şantiye kırıcıları, dış mekan sahne ve soğutucu hatları |
| Kırmızı ([380–415 V](/tr/kategori/elektrik-ve-tesisat/endustriyel-fis-ve-prizler/cee-norm-fis-ve-prizler?ozellik=calisma-gerilimi:380%E2%80%93415%20V), `6h`) | 3P + E (4P) | 4 pim (`L1 + L2 + L3 + PE`) | Nötr gerektirmeyen saf 3 fazlı asenkron motorlar, dalgıç pompalar, kompresörler |
| Kırmızı (`380–415 V`, `6h`) | 3P + N + E (5P) | 5 pim (`L1 + L2 + L3 + N + PE`) | İçinde `230 V` kumanda/PLC/aydınlatma devresi bulunan CNC makineler, şantiye tali dağıtım panoları ve 3 faz EV şarj cihazları |
Sahada en sık yapılan sipariş hatası: `4 kutuplu (3P+E)` fiş `5 kutuplu (3P+N+E)` prize (veya tersi) pim çember çapı farklı olduğu için kesinlikle girmez. Makine içinde `230 V` kontrol trafosuz bobin veya priz çıkışı varsa mutlaka `5 kutuplu (3P+N+E)` seçilmelidir; `4 kutuplu` fişte nötr elde etmek için `PE` toprak pimini nötr olarak kullanmak ölümcül güvenlik ihlalidir.
2. 16 A, 32 A, 63 A ve 125 A akım kademeleri ile pilot kontak (`CP`)
| Anma akımı | Tipik kablo kesit aralığı | Maks. 3 faz güç (`400 V`, `cos φ = 1`) | Kilit ve pilot kontak kuralı |
|---|---|---|---|
| 16 A | `1,5 – 4 mm²` (tipik `2,5 mm²`) | ~11 kW | Yaylı kapak tırnağı kilitleme sağlar |
| 32 A | `2,5 – 10 mm²` (tipik `6 mm²`) | ~22 kW | Taşınabilir makine ve 22 kW AC şarj istasyonu standardı |
| 63 A | `6 – 25 mm²` (tipik `16 mm²`) | ~43 kW | Yük altında çekildiğinde ark oluşmaması için Pilot Kontak (`CP`) veya mekanik kilitli şalterli priz önerilir |
| 125 A | `16 – 70 mm²` (tipik `35–50 mm²`) | ~86 kW | Ana kontaktör bobinini fiş çekilirken ilk açan Pilot Kontak (`CP`) zorunludur |
3. IP44 ve IP67 sızdırmazlık ile kauçuk fiş-priz farkı
- IP44 (Sıçramaya dayanıklı yaylı kapaklı): Kapalı atölye duvarları, fabrika içi kolonlar ve sundurma altı kuru/az nemli sahalarda hızlı tak-çıkar kolaylığı sağlar.
- IP67 (Vidalı süngü bilezikli su geçirmez): Conta bileziği sıkıldığında toz sızdırmaz ve geçici su baskınına (`1 m` derinlikte `30 dk`), tazyikli yıkama yapılan gıda/mezbaha tesislerine, açık maden ve tünel inşaatlarına dayanır.
- CEE norm ve kauçuk fiş-priz farkı: Monofaze kauçuk fiş-prizler ve trifaze kauçuk fiş-prizler esnek elastomer gövdeleri sayesinde zeminde ezilmeye ve el aleti düşmesine yüksek darbe direnci gösterir; ancak uluslararası makine uyumluluğu, `63–125 A` yüksek akım ve `IP67` kilitli sızdırmazlık gerektiğinde poliamid gövdeli IEC 60309 CEE norm serisi kullanılır.
Monofaze ve trifaze güç hesabı için Monofaze ve Trifaze Farkı, kW–kVA Dönüşümü rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
CEE fiş ve priz üzerindeki "6h" ibaresi ne anlama gelir?
Prizin ön yüzüne karşıdan bakıldığında kama çıkıntısı saat 12 yönü kabul edilirse, daha kalın olan koruma topraklaması (`PE`) piminin saat 6 yönünde bulunduğunu gösterir. Standart `50/60 Hz` `230 V` mavi ve `400 V` kırmızı sanayi prizlerinin tamamı `6h` kodludur; örneğin `400 Hz` havacılık/denizcilik (`2h`) veya izole trafo (`12h`) fişlerinin standart şebekeye takılmasını engeller.
32 A 5 kutuplu CEE priz ile 22 kW elektrikli araç şarj cihazı beslenebilir mi?
Evet. `3 × 400 V AC` şebekede `32 A` akım `P = √3 × 400 × 32 ≈ 22,1 kW` güce karşılık geldiği için taşınabilir 22 kW EV şarj cihazları standart olarak Kırmızı 32 A 5P (`3P+N+E`, `6h`) CEE fişle gelir; hat başında en az `5×6 mm²` bakır kablo ve uygun kaçak akım koruması bulunmalıdır.
63 A ve 125 A CEE fişlerdeki ince merkez pim (Pilot kontak) ne işe yarar?
Ana faz pimlerinden daha kısa olan merkez pilot kontak (`CP`), panodaki ana güç kontaktörünün bobin devresine seri bağlanır. Fiş prizden çekilmeye başlandığında faz pimleri ayrılmadan önce pilot kontak açılır, kontaktör yükü keser ve yüksek akımlı ark patlaması önlenir.
4 kutuplu (3P+E) priz yerine 5 kutuplu (3P+N+E) priz çekip nötrü boş bırakmak doğru mudur?
Hayır. 5 kutuplu prize nötrsüz kablo bağlamak, ileride o prize `230 V` kontrol devreli bir makine takıldığında nötr kopukluğu nedeniyle faz-nötr arasına bağlı kartların dengesiz gerilimle yanmasına yol açar; tesisatta nötr yoksa `4P (3P+E)` priz kullanılmalı, `5P` priz çekiliyorsa mutlaka 5 damarlı kablo ile gerçek nötr getirilmelidir.