Faz Sırası Rölesi Nedir? Çeşitleri ve Seçim Kriterleri
Faz sırası rölesi, üç fazlı beslemede fazların dizilişini izleyen ve sıra ters geldiğinde kontağını açarak motorun ters dönmesini önleyen izleme rölesidir.
Faz sırası rölesi (faz sırası koruma rölesi), üç fazlı beslemede fazların L1-L2-L3 dizilişini izleyen ve sıra ters geldiğinde çıkış kontağını açarak motor kontaktörünün çekmesini engelleyen izleme rölesidir. Ters dönmenin zarar verdiği pompa, kompresör, fan, konveyör, asansör ve vinç motorlarında, ayrıca bağlantısı sık değişen şantiye ve jeneratör panolarında kullanılır. Röle motor akımını kendisi kesmez; kontağı kontaktörün bobin devresine bağlanır.
Çeşitleri
- Yalnız faz sırası izleyen röleler: Dönüş yönünü güvenceye alır (Entes FR-02, Siemens 3UG5511).
- Faz sırası ve faz kaybı izleyen röleler: Bir faz koptuğunda da açar; Siemens 3UG5512-1AR20 ayrıca %10 asimetriye duyarlıdır.
- Analog ayarlı şebeke izleme röleleri: Faz sırası, faz kaybı, asimetri ve düşük gerilimi birlikte izler (Siemens 3UG5514-1BR20).
- Dijital ayarlı şebeke izleme röleleri: Ayarlar dijital yapılır, otomatik ya da manuel reset seçilir (Siemens 3UG5616-1CR20, 3UG5618-1CR20).
Katalogdaki modeller
| Model | İzleme | Ölçme gerilimi | Çıkış |
|---|---|---|---|
| Entes FR-02 | Faz sırası | 220–230 V AC, 3 faz + nötr bağlantılı | Belirtilmemiş |
| Siemens 3UG5511-1AR20 | Faz sırası | 3×160–690 V AC | 1 değiştirici kontak |
| Siemens 3UG5511-1BR20 | Faz sırası | 3×160–690 V AC | 2 değiştirici kontak, otomatik reset |
| Siemens 3UG5512-1AR20 | Faz sırası, faz kaybı, %10 asimetri | 3×160–690 V AC | 1 değiştirici kontak, otomatik reset |
| Siemens 3UG5514-1BR20 | Faz sırası, faz kaybı, asimetri, düşük gerilim | 3×160–690 V AC, 15–70 Hz | 2 değiştirici kontak |
| Siemens 3UG5616-1CR20 | Dijital ayarlı şebeke izleme | Belirtilmemiş | 2 değiştirici kontak, otomatik ya da manuel reset |
| Siemens 3UG5618-1CR20 | Dijital ayarlı şebeke izleme | 3×90–690 V AC | 2 değiştirici kontak |
Değerler ürün adlarından ve Siemens ürün verilerinden alınmıştır. Kategorideki Siemens 3UG5501-1AW30 (0,5–500 kΩ hassasiyet) ve 3UG5642-1CW30 faz sırası rölesi değil, farklı izleme işlevli rölelerdir.
Seçim kriterleri
- İzlenecek arızalar: Yalnız dönüş yönü önemliyse faz sırası rölesi yeterlidir. Motorun iki fazda çalışmasını da önlemek için faz kaybını, dengesiz şebekede asimetriyi de izleyen model seçin.
- Ölçme gerilimi: Rölenin gerilim aralığı şebekenizi kapsamalıdır. Entes FR-02 nötrlü bağlantı ve 220–230 V AC için, Siemens 3UG55 modelleri 3×160–690 V AC gibi geniş aralıklar içindir.
- Nötr bağlantısı: Panoda nötr iletkeni yoksa nötr bağlantısı istemeyen bir model seçin.
- Çıkış kontağı: Kontaktör bobinini sürmek için bir değiştirici kontak yeterlidir. Arıza ikazı ya da PLC'ye sinyal için ikinci kontak gerekiyorsa 2 değiştirici kontaklı model seçin.
- Reset: Kendiliğinden yeniden yol alması tehlikeli makinelerde otomatik yerine manuel reset seçilebilen modeli tercih edin.
Sık yapılan hatalar
- Faz sırası rölesini termik röle yerine kullanmak: Röle motor akımını izlemez; aşırı yüke karşı termik röle ya da motor koruma şalteri ayrıca gerekir.
- Hata verince yalnız rölenin uçlarını değiştirmek: Röle susar ama motor ters dönmeye devam eder; faz sırasını besleme tarafında düzeltin.
- Ölçme uçlarını kontaktörün motor tarafına bağlamak: Kontaktör çekmeden röle şebekeyi göremez ve motor hiç yol almaz; ölçme uçları kontaktörün besleme tarafına bağlanır.
Katalogdaki markalar
Faz Sırası Koruma Röleleri kategorisinde 9 aktif ürün vardır: Siemens 8, Entes 1. Faz kaybı, asimetri ve gerilim sınırlarını birlikte izleyen röleler Faz ve Motor Koruma Röleleri, yalnız gerilimi izleyenler Gerilim Koruma Röleleri kategorisindedir. Jeneratör ya da şantiye bağlantısı yenilendiğinde sırayı ilk çalıştırmadan önce ölçmek için Faz Sırası Test Cihazları kullanılır.
Sık sorulan sorular
Faz sırası rölesi ne işe yarar?
Üç fazlı motorun yanlış yönde dönmesini önler. Fazlar L1-L2-L3 sırasında değilse röle kontağını açık tutar ve kontaktör çekmez; motor hiç yol almaz.
Faz sırası rölesi ile faz koruma rölesi arasındaki fark nedir?
Faz sırası rölesi yalnız dizilişi, bazı modeller ayrıca faz kaybını izler. Faz koruma rölesi faz kaybı, asimetri ve aşırı ya da düşük gerilimi de izler. Yalnız dönüş yönü önemliyse faz sırası rölesi, motor koruması için faz koruma rölesi seçilir.
Faz sırası hatası nasıl düzeltilir?
Besleme tarafında herhangi iki fazın yeri değiştirilir; bu, motorun dönüş yönünü de çevirir.
Faz sırası rölesi bir faz koptuğunda açar mı?
Modele göre değişir. Yalnız faz sırasını izleyen röle faz kaybını algılamayabilir. Siemens 3UG5512-1AR20 ve 3UG5514-1BR20 faz kaybını da izler.