Floresan Lamba Çeşitleri: T5–T8 Farkı ve Floresandan LED Tüpe Dönüşüm Bağlantı Şeması
T5, T8 ve T12 floresan lamba ölçüleri, 840–865 renk kodları, manyetik ve elektronik balast farkı ve floresan armatürün LED tüpe dönüştürülmesinde bağlantı adımları.
Floresan lambalar tüp çapına göre adlandırılır: `T` harfinden sonraki sayı, çapın bir inçin sekizde biri cinsinden değeridir (T8 = 26 mm, T5 = 16 mm). Mevcut floresan armatürlerin büyük bölümü bugün, aynı duylara takılan LED tüplerle yenilenmektedir; dönüşümde armatürdeki balast tipini bilmek ve bağlantıyı buna göre yapmak gerekir.
> İlgili Kategori: Boy ve renk sıcaklığına göre seçenekleri LED Tüp Ampuller, Floresan Tüp Ampuller ve Ampuller sayfalarından inceleyebilirsiniz.
1. Floresan lamba çeşitleri ve ölçüleri
| Tip | Tüp çapı | Duy | Yaygın güç ve boylar | Not |
|---|---|---|---|---|
| T12 | 38 mm | G13 | 20 W / 60 cm, 40 W / 120 cm | Eski tip; üretimi sona ermiştir |
| T8 | 26 mm | G13 | 18 W / 60 cm, 36 W / 120 cm, 58 W / 150 cm | En yaygın; ofis, atölye, etanj armatür |
| T5 | 16 mm | G5 | 14 W / 55 cm, 28 W / 115 cm, 35 W / 145 cm | Yalnız elektronik balastla çalışır; T8'den yaklaşık 5 cm kısadır |
| Kompakt floresan (PL) | — | G23, G24, 2G11 | 9–55 W | Downlight ve aplikler |
T5 ve T8 tüpler birbirinin yerine takılamaz: boyları ve duy aralıkları (G5: 5 mm, G13: 13 mm) farklıdır.
2. Renk kodu nasıl okunur?
Tüp üzerindeki üç haneli kodun ilk hanesi renksel geriverim sınıfını, son iki hanesi renk sıcaklığını gösterir.
| Kod | Renksel geriverim (CRI) | Renk sıcaklığı | Görünüm |
|---|---|---|---|
| 827 | 80–89 | 2.700 K | Sıcak beyaz (sarı) |
| 830 | 80–89 | 3.000 K | Sıcak beyaz |
| 840 | 80–89 | 4.000 K | Doğal beyaz; ofis ve atölye standardı |
| 865 | 80–89 | 6.500 K | Gün ışığı (soğuk beyaz) |
| 765 | 70–79 | 6.500 K | Gün ışığı, düşük renk kalitesi |
| 940 / 965 | 90 ve üzeri | 4.000 / 6.500 K | Renk kontrolü, matbaa, tekstil |
Renk sıcaklığı seçimi için Ampul Duy Çeşitleri ve Kelvin Seçimi rehberine bakabilirsiniz.
3. Balast tipleri
| Balast | Tanıma | Özellik |
|---|---|---|
| Manyetik (bobinli) | Ağır demir çekirdek; armatürde ayrıca starter bulunur | Açılışta kırpışır, 50 Hz titreşim yapar, kendi kaybı 6–10 W'tır |
| Elektronik | Hafif kutu; starter yoktur | Anında yanar, titreşimsizdir, kaybı düşüktür |
Armatürde yuvarlak, sökülebilir bir starter varsa balast manyetiktir; LED dönüşümünün yöntemi buna göre değişir.
4. Floresan ve LED tüp karşılaştırması
| Özellik | T8 floresan 36 W (120 cm) | LED tüp 18 W (120 cm) |
|---|---|---|
| Sistem gücü (balast dahil) | 42–46 W | 18 W |
| Işık akısı | ≈ 3.350 lm (tüm yönlere) | 1.800–2.700 lm (aşağı yönlü) |
| Ömür | 10.000–20.000 saat | 25.000–50.000 saat |
| Açılış | Gecikmeli; soğukta zayıf | Anında; soğukta tam ışık |
| Cıva | Var | Yok |
| Sık açma–kapama | Ömrü kısaltır | Etkilemez |
LED tüp ışığını yaklaşık 120–160° açıyla aşağı verdiği için, reflektörsüz armatürlerde düşük lümen değerine rağmen çalışma yüzeyinde benzer aydınlık sağlar. Yaklaşık karşılıklar: 18 W floresan → 9 W LED tüp (60 cm), 36 W → 18 W (120 cm), 58 W → 22–24 W (150 cm).
5. Floresan armatürü LED tüpe dönüştürme
İşleme başlamadan önce devrenin sigortası kapatılır ve tüpün etiketindeki bağlantı şeması okunur; besleme şekli (tek uçtan veya iki uçtan) üreticiye göre değişir.
A. Manyetik balastlı armatür (starterli):
- Floresan tüp ve starter sökülür.
- Starter yuvasına LED tüple birlikte gelen LED starter (köprü sigortası) takılır.
- LED tüp takılır. Balast devrede kalır; birkaç watt kayıp sürer.
- Kaybı sıfırlamak için balast ve starter devreden çıkarılıp şebeke doğrudan duylara bağlanabilir (B yöntemi).
B. Elektronik balastlı armatür (doğrudan şebeke bağlantısı):
- Elektronik balast devreden sökülür. Şebeke gerilimi için üretilmiş LED tüpler elektronik balastla çalışmaz ve balast çıkışındaki yüksek frekanslı gerilim sürücüyü bozar.
- Tek uçtan beslemeli tüpte: faz ve nötr aynı duyun iki kontağına bağlanır; karşı duy yalnızca tutucudur.
- İki uçtan beslemeli tüpte: faz bir uçtaki duya, nötr diğer uçtaki duya bağlanır.
- Armatürün üzerine "LED tüp için dönüştürülmüştür, floresan tüp takmayın" etiketi yapıştırılır.
- Yalnızca "elektronik balast uyumlu" olarak işaretli özel LED tüpler balast sökülmeden kullanılabilir.
- T5 armatürlerde dönüşüm, T5 boyunda ve G5 duylu LED tüple ve çoğunlukla balast sökülerek yapılır.
- Nemli ve tozlu yerlerde armatürün kendisi de önemlidir; koruma sınıfları için Etanj Armatür ve IP Tablosu rehberine bakabilirsiniz.
6. Floresan lambaların durumu ve atık
Floresan tüpler cıva içerir. Avrupa Birliği'nde genel aydınlatma amaçlı T5 ve T8 floresanların piyasaya arzı 2023 yılında sonlandırılmıştır; mevcut armatürler için yedek ihtiyacı sürse de yeni tesisatta LED tercih edilir. Kırılan tüp süpürgeyle çekilmez, ortam havalandırılır; ömrünü tamamlayan tüpler evsel çöpe atılmaz, atık toplama noktasına verilir.
Sık sorulan sorular
T5 ile T8 floresan arasındaki fark nedir?
T8 26 mm çaplı ve G13 duyludur; T5 16 mm çaplı, G5 duylu ve yaklaşık 5 cm daha kısadır. T5 yalnız elektronik balastla çalışır ve daha verimlidir; ikisi birbirinin yerine takılamaz.
36 W floresan yerine kaç watt LED tüp takılır?
120 cm boyunda 18 W LED tüp. 60 cm'lik 18 W floresanın karşılığı 9 W, 150 cm'lik 58 W floresanın karşılığı 22–24 W LED tüptür.
LED tüp takarken balast sökülmeli mi?
Manyetik balastta starter LED starter ile değiştirilerek balast yerinde bırakılabilir. Elektronik balast ise sökülmeli ve şebeke doğrudan duya bağlanmalıdır; aksi halde LED tüp bozulur.
Floresan üzerindeki 840 ve 865 ne demek?
İlk hane renksel geriverimi (8 = CRI 80–89), son iki hane renk sıcaklığını gösterir: 840 doğal beyaz 4.000 K, 865 gün ışığı 6.500 K'dir.
LED tüp neden yanıp sönüyor veya hafif ışık veriyor?
Sık görülen nedenler eski starterin yerinde bırakılması, elektronik balastın sökülmemesi ve ışıklı anahtarın kapalıyken küçük akım geçirmesidir.